PDA

View Full Version : Bịnh Lao - Tuberculosis



PDK
07/22/2007, 10:28 PM
Các thử nghiệm – tests có thể đưa ra những kết quả khác nhau về mức đề kháng lọai ho lao bệnh nhân, nên làm xôn xao dư luận Hoa kỳ:

Chẩn đóan xác thực cần nhiều thử nghiệm, nhiều thời giờ


Lê thị Mông Chi và Lê thị Mộng Lan

Luật sư Andrew Speaker, bang Georgia, Hoa Kỳ đã tạo cú sốc cho nhiều người, khi du hành quốc tế, mang theo trong mình một lọai ho lao khó chửa trị. Thử nghiệm ho lao – tuberculosis ( TB ) tests do các Trung tâm Kiểm sóat và Ngăn Ngừa Bệnh- CDC ở Atlanta và Trung tâm Y khoa và Khảo cứu Do Thái Quốc gia ( Hoa Kỳ ) ở Denver, cho thấy những mức độ khác nhau về sức đề kháng thuốc. Thử nghiệm ban đầu cho thấy Speaker có một dạng nguy hiểm nhất bệnh lao, được biết là đề kháng mạnh ho lao TB,tên gọi là XDR. Sau đây là cái nhìn cách nào hai tổ chức có uy tín đã đưa ra những thành quả mâu thuẩn nhau.

( Ho) Lao là do một vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra. Đa số 14,000 ca ( cases ) mắc bệnh lao TB chẩn đóan ở Hoa Kỳ, mỗi năm, tìm được khi một người đến và ho ra máu. Bệnh nhân được điều trị với hai lọai thuốc hàng đầu, chữa lành bịnh trong 95- 97 % số bệnh nhân. Nếu như thuốc nào kho6ng giết chết vi khuẩn, thì lọai TB được xem là đế kháng thuốc. Các chuyên viên cho rằng chỉ khỏang 70 % ca TB đề kháng thuốc, có thể chửa lành mà thôi.

Một thử nghiệm đơn giản ở da, có thể qui định là ai đó bị phô bày với TB ( nhưng chưa có thể nói là người đó vẫn còn bị lây nhiễm ). Các bác sĩ tiêm chất lỏng từ Mycobacterium tuberculosis ngay dưới dạ. Sau khoảng 2 ngày, ai đã bị phô bày, sẽ có một sưng vù nhỏ và cứng nơi tiêm, cho biết là hệ thống miễn nhiễm của người đó phản ứng với nước cấy nuôi.

Muốn nói là ai đó đã bi lây nhiễm tích cực, người đó phải ho, khạc ra đờm, một cán sư y tế, sẽ bôi bẩn le6n một bản kính hiển vi mang vật – microscopic slide và nhuộm. Nếu dò ra Mycobacterium tuberculosis ở đờm, mẩu thử được gọi là “ bôi bẩn dương – smear positive”. Phương pháp này chỉ nhận ra được khỏang phân nữa những ca TB mà thôi. Theo bác sĩ Robert Gilman, một chuyên viên về các bệnh nhiệt đới, đai học Johns Hopkins Bloomberg, đai học Y tế công cọng tại thành phố Baltimore, nếu bạn chỉ mới mắc phải bệnh lao, và bạn không nhỗ khạc ra hàng ngàn, hàng vạn vi khuẩn lao, bác sĩ chuẩn bệnh có thể đã bị sai lầm. Theo một nghiên cứu năm 1999, 17% người có đờm “ bôi bẩn âm “ cũng có cơ làm lây nhiễm người khác.

Mẩu mực thử nghiệm vàng son là nuôi cấy tăng trưởng một mẩu đờm hay một mẩu mô của phổi. Nếu là ca lây nhiễm, cán sự sẽ có khả năng dò ra vi khuẩn tăng trưởng, đôi khi nhờ một máy tự động. Thế nhưng vi khuẩn TB tăng trưởng hết sức chậm chạp : cần từ 2 đến 4 tuân lẽ, vi khuẩn lao cấy mới tăng trưởng đủ. Trong khi chờ đợi, các bác sĩ chửa bệnh nhân như thể là bệnh nhân đã mắc phải TB. Ho khởi sự bằnh hai thuốc tốt nhất trị TB là isoniazid và rifampin, và theo định kỳ thử lại đờm xem còn vi khuẩn không. Nếu không có vi khuẩn tăng trưởng, thì bệnh nhân đó không mắc phải TB.

Còn nếu TB tăng trưởng, các cán sự sẽ thử nghiệm môi trường cấy xem chúng nhạy cảm như thế nào với các lọai thuốc trị lao khác nhau. Như thế sẽ mất thêm nhiều tuần lễ nữa. Khi đó các bác sì mới biết là TB có dễ bị giết chết hay không. Barry Kreiswirth, giám đốc trung tâm ( Bài ) Lao tại đại học y khoa New Jersey, thị trấn Newark, nói : bây giờ bạn mất đi hai tháng. Thử nghiệm TB dài hay ngắn không đơn giản như nhiều người tưởng đâu.

Bất cứ TB nào tăng trưởng, khi hiện diện isoniazid và rifampin được xem là đề kháng đa dươc ( thuốc ) hay MDR – multidrug reistant. Muốn dùng từ “ hết sức đề kháng thuốc “ hay XDR, vi khuẩn phải kháng các lọai thuốc lớp hai - second tier drugs là nhóm fluoroquinolones hay ít nhất một trong ba lọai thuốc khác.

Trong ca Speaker, nguyên thủy CDC tìm thấy TB của ông ta là XDR vào tháng năm 2007, gần hai tháng, sau khi chẩn đóan thoat tiên bệnh ông. Đầu tháng bảy năm 2007, trung tâm Do Thái Quốc gia ( Hoa Kỳ ) tìm thấy là TB của Speaker thuộc lọai MDR. Cả hai trung tâm đều nuôi cấy giống như nhau, nhưng CDC dùng mẩu phổi và Do Thái Quốc gia dùng mẩu đờm.

Trong khi CDC dùng một lọai thử nghiệm hầu qui định tình trạng đề kháng thuốc, Do Thái Quốc Gia dùng hai lọai thử nghiệm thực hiện trên nhiều lọai cấy nuôi. Vì thử nghiệm của Do Thái Quốc gia chặc chẻ hơn, các chức quyền đã dùng cách chỉ dịnh của Do Thái Quốc gia. Các chuyên viên nói kết quả mâu thuẩn thường xảy ra khi thử nghiệm TB. Theo bác sĩ Charles Daley, bệnh viện Do Thái Quốc gia ở thành phố Denver, thật là một điều đáng thất vọng chúng ta phải xử trí. Kreiswirth nói thêm là những thử nghiệm tìm kiếm đột biến – mutations ỏ DNA làm ra đế kháng, sẽ được khám phá ra một ngày nào đó. Nhưng những phương pháp này rất đắt tiền. Ông nói : thật khủng khiếp là chúng ta không có những phương pháp dò tìm mau lẹ hơn, đúng túi tiền chúng ta hơn !