PDA

View Full Version : Đảo Lý sơn... tiếp



phominhtu
11/12/2004, 07:55 PM
Tặng đại huynh Bilu bài Lý Sơn của Lê Hồng Khánh.
-------------------------------------------------------------------------

ĐẢO LÝ SƠN

Lê Hồng Khánh

Lý Sơn (Cù Lao Ré) là hòn đảo nằm về phía đông bắc tỉnh Quảng Ngãi, cách đất liền 17,6 hải lý. Ngoài đảo chính với 5 ngọn núi Hòn Tai, Hòn Tiền, Hòn Sỏi, Hòn Vung, Hòn Thới Lới (gọi là Ngũ Hành Sơn. Phía tây bắc đảo còn có Hòn Bé (cù lao Bờ Bãi), phía đông có hòn Mù Cu.
Đảo Lý Sơn (được thàp huyện từ năm 1993, có vị trí chiến lược quan trọng trong chuỗi đảo ven bờ biển Đông của nước ta, đồng thời có những liên hệ lịch sử rất đáng được quan tâm đối với các quần đảo Hòang Sa và Trường Sa.
Do những điều kiện đặc biệt về tự nhiên xã hội và lịch sử trên đảo Lý Sơn còn lưu giữ được nhiều di tích lịch sử cùng nhiều thắng cảnh có giá trị, bên cạnh di sản văn hóa tinh thần rất phong phú đa dạng

Truyền thuyết dân tộc Kor kể rằng, đảo Lý Sơn là một phần của vùng núi Trà Bồng trôi dạt về phía biển Đông sau trận giao tranh dữ dội của Thần Nước và người anh hùng Doang Đắc Tố, chủ làng Tali Talok.

Thật ra, theo các nhà địa chất, hòn đảo xinh đẹp này được hình thành cách đây vài triệu năm do vận động phun trào nham thạch của các núi lửa phủ lên nền những nếp gấp tạo sơn đã bắt đầu nâng những lớp đá trầm tích nhô khỏi mặt nước biển. Chính các lớp trầm tích nền đảo và san hô phát triển trên bề mặt là cơ sở cho việc hình thành nhiều hang động, cổng đá do tác động xâm thực của nước biển trong thối kỳ biển tiến, mà ngày nay chúng ta nhìn thấy được ở khu vực hòn Thới Lới, nơi vận động tạo sơn theo kiếu xếp nếp đã đẩy các lớp trầm tích đáy biển nhô cao hơn cả trong hệ thống đảo Lý Sơn. Còn vết tích núi lửa là những khối nham thạu hình dạng chưa kịp phân hủy, cũng như lớp đất đỏ bazan màu mở phủ hầu hết khắp đảo, tạo điều kiện cho sự đa dạng và tươi tốt của hệ thực vật che phủ .

Có thể nói rằng, toàn cảnh đào Lý Sơn là một thắng cảnh thiên nhiên độc đáo, với năm ngọn núi nhô cao giữa một vùng trời biển bao la mà những ngày đẹp trời từ ngọn núi Nam Châm (Nam Trân - ngọn núi cao nhất nằm ở ven biển, thuộc khu vực Dung Quất) ta có thể nhìn thấy khá rõ. Trên đỉnh ngọn núi là những thảm rừng, gần dưới chân là nhà cửa, đường sá và những cánh đồng hành tỏi xanh tươi bốn mùa.

Chùa Hang, hang Câu, cổng tò vò đá, những bãi đá sót… hợp cùng những đền chùa, miếu mạo thành một hệ thống các di tích có giá trị. Hai trong số đó là chùa Hang và đình làng Lý Hải đã được Bộ Văn hóa Thông Tin công nhận di tích LS-VH quốc gia.

Quảng Ngãi tỉnh chí (Nguyễn Bá Trác - Nguyễn Đình Chi) ghi chép về Lý Sơn như sau:"Ở ngoài bể tỉnh Quảng Ngãi lại có một hòn núi Dá gọi là Lý Sơn (Poulo Canton).
Cù lao Lý Sơn thì gồm có 2 làng: An Hải phường và An Vĩnh phường.
Hai làng ấy cũng có dân ở đông đúc, cù lao ấy cách đất liền chừng nửa ngày thuyền trong lúc thuận buồm xuôi gió.
Trên cù lao ấy nhà nước có lập một cây đèn chiếu “phare” để dẫn đường cho tàu thủy qua lại”
Chùa Hang là hang động lớn nhất trong hệ thống hang động ớ đảo Lý Sơn. Hang đá này được tạo thành từ một vách đá dựng đứng, cao gần 20 mét ở ngọn núi Thới Lới, do bị nước biển xâm thực trong thời kỳ biển tiến. Hang có bề ngang 30m ăn sâu trên 25m vào núi theo kiểu hàm ếch ngoài cửa cao 15m, thấp dần vào phía trong. Ở đó có những kỷ đá giường đá rất đẹp. Trước cửa hang là những cây bàng phễu cổ thụ, cành lá xum xuê. Chùa Hang là nơi thờ Phật (nên còn có tên chữ lâ Thiên Khổng Thạch Tự) kết hợp thờ 7 vị tiền hiền làng Lý Hải (An Hải phường)... Chùa Hang được mô tả trong Đại Nam nhất thống chí như sau:
"Cù Lao Ré (Lý): ở giữa biển, cách huyện Bình Sơn 65 dặm về phía đông; xung quanh nổi cao, ở giữa trũng xuồng ước mấy chục mẫu, nhân dân 2 phường An Hải và An Vĩnh ở tại đấy. Phía đông đảo có động, trên có chùa mấy gian, có giường đá, kỷ đá, hai bên hữu động có giếng, nước trong ngọt, xung quanh cây cối tốt tươi khi có giặc biển thì dân phường ẩn núp ở đấy…" (2).
Một di tích khác ở Lý Sơn được công nhận di tích LS-VH quốc gia là đình làng và nhà thờ tiền hiền Lý Hải, tọa lạc tại thôn Đông - xã Lý Hải (An Hội phường), được xây dựng vào năm 1820 và trùng tu 4 lần vào các năm 1926, 1938, 1943, 1974, nhưng vẫn còn giữ nguyên được những nét chính của kiến trúc ban đầu. Đây là ngôi đình làng cổ nhất và cũng là nơi duy nhất các lễ hội, sinh hoạt văn hóa (tế xuân thu nhị kỳ, tế tiền hiền, đua thuyền, vật, ném cồn,...) được duy trì liên tục cho đến nay ở Quảng Ngãi.

Ngoài chùa Hang, đình làng Lý Hải, Lý Sơn còn có hang Câu, miếu Bà Chúa Ngọc, Âm linh tự, Đình bà Roi, giếng vua, những hiện vật bằng đá, gốm sứ Trung Hoa, Chămpa, Sa Huỳnh Đại Việt. Đặc biệt, trong lòng đất Lý Sơn còn ẩn chứa nhiều di chỉ văn hóa Sa Huỳnh và văn hóa Champa mà các hiện vật gồm xương động vật, đồ gốm, hài cốt người cổ có niên đại cách chúng ta khoảng hai, ba nghìn năm, được tìm thấy ở cuộc khai quật khảo cổ học do Viện khảo cổ và Sở VHTT Quảng Ngãi tiến hành trong tháng 5-6/1997. Xóm ốc (xã Lý Vĩnh), là một bằng chứng sinh động.

Về mặt văn hóa tinh thần, có thể nói rằng Lý Sơn là một bảo tàng sống động với sự phong phú rất đáng ngạc nhiên của kho tàng truyền thuyết, chuyện kể, dân ca, lễ hội đua thuyền tứ linh, lễ tế lính Trường Sa, các lễ tín ngưỡng dân gian theo mùa, tục thờ cá ông...

Lý Sơn nằm trong hệ thống các đảo tiền tiêu về phía biển, có vị trí quan trọng trong việc đảm bảo an ninh quốc phòng, xây dựng kinh tế, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước. Do đó, nhiệm vụ bảo vệ các di tích LS-VH phải gắn với các yêu cầu về quốc phòng, trong đó đặc biệt lưu ý các tư liệu gắn với các di tích, có những mối liên quan đến việc nghiên cứu chủ quyền của tổ quốc đối vớ i không chỉ đảo Lý Sơn mà cả các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Lý Sơn một hòn đảo có tiềm năng vãn hóa vô cùng phong phú, trong đó các di tích LS-VH chiếm một vai trò quan trọng. Công tác bảo vệ và phát huy các giá trị các di tích này đòi hỏi nỗ lực vâ nhiệt tình rất lớn của chính quyền sở tại, ngành VHTT cũng như các tầng lớp nhân dân Lý Sơn . “Hòn đảo văn hóa Lý Sơn” chắc chắn sẽ lâ một nơi thu hút sự quan tâm tìm hiểu không chỉ đối với các nhà nghiên cứu mà còn là một điểm thu hút đáng kể khách du lịch trong một tương lai không xa.

(1) Nguyễn Bá Trác - Nguyễn Đình Chi – Quảng Ngãi tinh chí, Nam phong tạp chí 1933.
(2) Quốc sử quán triều Nguyễn - Đại Nam nhất thống Chí, Quyển VIII. Tỉnh Quảng Ngãi. NXB Thuận Hóa - Huế. trang 922-423
(3) Nguyễn Thông, Việt Sứ thông giám khảo lược. Dẫn theo như trên. Phần phụ lục, trang 422-423.
(4) Lê Quý Đôn. Toàn tập. Tập 1. Phủ biên tạp lục. NXB KHXH Hà Nội, trang 119- 120.
(5) Đỗ Bá. Toàn tập thiên nam tứ chi lộ đồ thư. Hồng Đức Bản đồ. Viện khảo cổ SG. 1962 trang 95.
(6) Ban tư tưởng vãn hóa TW . Sồ tay "Biển đảo Việt Nam". NXB Lao động 1996, trang 26.

Cổ Lũy
11/14/2004, 07:58 PM
Bây giờ hông biết Lý Sơn còn trồng tỏi hông hê? Ruốt tươi mà nhậu với tỏi Lý Sơn mới bá chấy !

antra
11/15/2004, 01:06 AM
Hôì đó g/đ hht cũng có khách hàng ở đảo Lý Sơn, mỗi lần vô cũng đem tỏi tặng. Quí vị có ai biết bây giờ QN thay đổi ra sao ? Giả dụ muốn ghé QN đi du lịch thì nên ở khách sạn naò? đi tắm biển ở đâu? ăn quán ăn naò ngon? và nên thăm những nơi naò? Ngày xưa ở QN, nhưng vì còn mất an ninh, nên có bao giở ra khỏi thị xã. Hôm weekend gặp ông anh nghe kể chuyện trên quê mình mà cứ tưởng ở tận đâu :p. Ổng còn "chơi" cho 1 câu, mày đi thăm thắng cảnh tùm lum mà sao không về thăm QN? Ổng làm như đi chơi là xách gói đi, mặc chồng kệ con chắc?

bilu
11/15/2004, 03:37 AM
Chị khỏi lo mấy chuyện đi đâu, ở đâu "nhỏ nhặt" đó. Ăn thua là chị mang Euro hơi nặng nặng một chút. Trước khi đi 1 tuần chị hỏi XT hay anh TamThuong là hai anh đó đưa ra cho chị một sớ táo quân để ăn, ngủ, xx, xx ở đâu từ Sài gòn ra đến Quảng Ngãi, Tam Kỳ, Hội An, Đà Nẵng những quán, tiệm gốc Nậu, hay sẵn trớn Yellow_Rose sẽ chỉ cho chị đi ăn cơm Âm phủ , làm nhất dạ đế "hoàng hậu cung phi" ở cố đô luôn :D :D :D

antra
11/15/2004, 04:09 AM
chị mới xem ở topic "thử forum" , ai dè nhằm chỗ thữ bà con dán baì quảng cáo khách sạn Mỹ Khê. OK, trong thơì gia chờ đợi dzìa thăm QN, hát quê em miền trung du, chị sẽ vô thắm thắng cảnh QN để có idea trước vậy.

phominhtu
11/15/2004, 04:57 AM
Đại huynh bilu oi,
Ở đâu ngòai "cố đô" mà có làm nhất dạ đế "hoàng hậu cung phi" thì chỉ cho tiểu tăng với. Mấy hôm nay làm ăn khó khăn quá nên tính ra đó xin làm phục vụ cũng đặng.

phominhtu
11/15/2004, 05:07 AM
Nếu đại tỷ hht muốn du lịch Lý sơn thì không đặng. Ở ngòai đó không có KS - chỉ có một "nhà nghỉ" của Ủy ban Huyện - là chỗ nuôi rệp ! Không tắm được, chỉ có lau thôi !!!! Cách đây mấy tháng pmt tui có ghé đó mấy ngày. Buổitối đi kiếm một quán nào ngồi một chút thì có anh bạn dẫn ra một quán bia, ngồi làm mấy ve. Có cô chủ coi cũng "mẹn mòi mùi mắm mực". Tui ngồi uống mới có mấy ve thì có người ra báo cho ông bạn tui: ông phóng viên ơi, ông mà ngồi đây thì sáng mai ai cũng biết hết ! Hỡi ôi !
Nhưng ở đó có một đảo gọi là đảo bé. Paris chắc cũng thua vì đảo này không có... chuột - không có xe và cũng không có điện. Nhưng chớ dại mà đòi đi đảo này. Tui đã kẹt ở đó 10 ngày vì hổng có tàu trở lại đảo lớn ! Cái gì cũng đặng, chỉ có cái không tắm nước ngọt được hàng ngày thì tui cũng mệt !

antra
11/15/2004, 05:42 AM
Cũng may chú phominhtu warning kịp thơì , chứ không dắt mấy đứa nhỏ về thì tụi nó khóc thét lên quá.