PDA

View Full Version : Thập Cảnh Quảng Ngãi



PDK
07/20/2008, 09:25 PM
Cả ngày hôm nay tui ráng đi tìm 10 bài thơ Thập Cảnh Quảng Ngãi của ông Nguyễn Cư Trinh bằng nguyên văn chữ Nôm mà tìm hoài hổng thấy. Kể cũng lạ nhưng hổng biết tại sao (bản dịch thì nhiều nhưng tui muốn tìm bản bằng chữ Nôm nguyên tác).

Nếu ai có biết ở đây xin chỉ giùm (cho link). Cảm ơn nhiều.

anmota
07/20/2008, 09:38 PM
Mấy (10) bài 'chữ Hán' của Nguyễn Cư Trinh mà cũng có nữa sao ta?

Ngay cả mấy bài ' quốc ngữ abc 'lâu nay 'tương truyền ' là của Nguyễn Cư Trinh...sợ e cũng không có gì 'bảo đảm ' là của Nguyễn Cư Trinh.

Nguyễn Cư Trinh làm Cai bạ ở Quảng ngãi thời 1750.
Hai mươi lăm năm theo sau đó (1750-1775) nếu có ' tài liệu , bút tích ' tại Quảng ngãi của thì là ở đâu, ai giữ...?
Mà có ai giữ, thì thời Tây sơn (1775 - 1800), chắc đã thất lạc...hoặc bị sợ mà đốt cho yên thân.

Tuy nhiên, phải chờ 'nhờ anh Khánh '...tìm cho ra lẽ.
AMT

anmota
07/20/2008, 09:54 PM
Đất nước con người Quảng Ngãi<!--EndHeader--><TABLE id=table29 style="BORDER-COLLAPSE: collapse" cellSpacing=0 cellPadding=0 width="99%" border=0><TBODY><TR><TD width="100%" colSpan=2> Cẩm Thành, ai đã đặt tên ? (03/04/2006)
</TD></TR><TR><TD width="1%"></TD><TD width="99%"><META content="MSHTML 6.00.2800.1528" name=GENERATOR>Cái tên "Cẩm Thành" do ai đặt? Có người nghĩ đến Nguyễn Cư Trinh… Nhưng theo "Đại Nam nhất thống chí" quyển 8, đến Gia Long năm thứ 6, lỵ sở Quảng Ngãi mới dời tới nơi cố định… Nguyễn Cư Trinh là Tuần vũ Quảng Ngãi năm 1750, tức là trước khi có thành Quảng Ngãi hơn nửa thế kỷ. Cho nên không thể nói ông là tác giả địa danh "Cẩm Thành". Để góp phần vào việc tìm hiểu địa danh văn học "Cẩm Thành", tôi xin thử nêu ra một vài tư liệu sau đây để bạn đọc hiểu thêm về địa danh này.
Có người cho rằng, Nguyễn Cư Trinh là người đưa ra hai chữ "Cẩm Thành" để ca ngợi cảnh đẹp tỉnh thành Quảng Ngãi lúc bấy giờ. Có lẽ người ta căn cứ vào 12 bài thơ nôm vịnh 12 cảnh đẹp của Quảng Ngãi trong quyển "Quảng Nghĩa thập nhị cảnh" (Sách Hán Nôm chép tay) mà trong đó có hai bài "Thiên Ấn niêm hà" và "Thạch Bích tà dương" có nói đến hai chữ "Cẩm Thành" chăng? Xin nêu ra đây làm dẫn chứng:<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /><o:p></o:p>
1. Thiên Ấn niêm hà <o:p></o:p>
Phong cảnh ta đây thật rất xinh/ Niêm hà có ấn tượng của trời xanh<o:p></o:p>
Xanh kia dấu tích còn vuông vức/ Nhận lại non sông rõ dáng hình<o:p></o:p>
Cách thức còn in đồ cổ tự/ Cỏ cây nào phụ tiếng chung linh<o:p></o:p>
Châu sa để dưới chân chờ mãi/ Trấn chỉ sau lưng phía Cẩm Thành.<o:p></o:p>
2. Thạch Bích tà dương <o:p></o:p>
Non núi dăng dăng đổi cả trời/ Một hòn Thạch Bích tiếng muôn đời<o:p></o:p>
Đá xây đứng sững y như vách/ Bóng xế soi về khắp mọi nơi<o:p></o:p>
Con mọi khôn dòm vô đất nước/ Dân ta còn khỏi nhiễm tanh hôi<o:p></o:p>
Cẩm Thành được thế thêm bền bỉ/ Cây cỏ ngàn thu cũng dựa hơi.<o:p></o:p>
Gần đây có người viết lại thành sách hẳn hoi: "Rồi trong khoảng 3 năm lãnh đạo công cuộc bảo vệ kinh dinh vùng núi đồi ở Quảng Ngãi, Nguyễn Cư Trinh còn sáng tác 12 bài thơ nôm vịnh những kỳ quan của xứ Quảng Ngãi. Đó là những bài thơ miêu tả cảnh thiên nhiên kỳ diệu, cảnh sinh hoạt tấp nập và trù phú nơi ông đang trấn nhậm(1).<o:p></o:p>
Như chúng ta điều biết, trong khi làm Tuần vũ Quảng Ngãi, nhân cảnh "sơn kỳ thủy tú" ở nơi đây, Nguyễn Cư Trinh đã không ngần ngại gắn cho mười cảnh đẹp, mỗi cảnh một mỹ từ như mười bức tranh tuyệt tác mang đậm chất thơ. Đó là: Thiên Ấn niêm hà./ Long Đầu hí thủy./ Thiên Bút phê vân./ La Hà thạch trận./ Thạch Bích tà dương./ Hà Nhai vãn độ./ An Hải sa bàn./ Cổ Lũy cô thôn./ Liên Trì dục nguyệt./ Vu Sơn lộc trường<o:p></o:p>
Còn hai cảnh "Vân Phong trúc vũ" và "Thạch Cơ điếu tẩu" tương truyền là do người sau có cảm hứng thêm vào, chứ đâu phải của Nguyễn Cư Trinh.<o:p></o:p>
Nếu như Nguyễn Cư Trinh mới chỉ phát hiện ra mười cảnh đẹp thì tại sao ông ta lại đã có 12 bài thơ nôm vịnh cảnh Quảng Ngãi? Chúng tôi cho rằng sự khẳng định ấy có khi còn vội vã và 12 bài thơ nôm ấy cũng chưa chắc là của Nguyễn Cư Trinh (tôi sẽ nói ở sau).<o:p></o:p>
Cũng cần phải nói thêm rằng, trước nay chúng ta chỉ thường nghe "Thạch Cơ điếu tẩu", chứ chưa nghe ai nói "Sa Kỳ điếu tẩu" bao giờ. Đầu đề bài thơ nôm trong "Quảng Nghĩa thập nhị cảnh" lại viết "Sa Kỳ điếu tẩu". Mà "Sa Kỳ điếu tẩu" (ông già câu cá ở cửa Sa Kỳ) thì có gì đẹp, mặc dầu gành đá đó là một thắng cảnh biểu tượng cho cửa Sa Kỳ! Theo "Quảng Ngãi tỉnh chí" thì "Liên Trì dục nguyệt" là chỉ ao sen làng Liên Chiểu thuộc huyện Đức Phổ. Trong "Quảng Nghĩa thập nhị cảnh" thì, bài thơ nôm "Liên Trì dục nguyệt" lại được viết:<o:p></o:p>
Bóng thỏ xưa nay rọi sáng lòa/ Ao sen khéo rửa mặt Hằng Nga<o:p></o:p>
Rong xanh lớp cũ bầy ngư dước/ Nắng bạc còn dung chỗ nguyệt ma<o:p></o:p>
Phẩm vật hữu tình nơi cẩm địa/ Thanh Liên chuông giục xã Ba La<o:p></o:p>
Ngàn thu để dấu trong non nước/ Đẹp mắt anh hùng lúc lại qua<o:p></o:p>
Và cũng được chú thích như sau: "Bài này vịnh cảnh ao sen xã Ba La (Tư Nghĩa), ao không lớn chỉ chừng vài mẫu nhưng hình thể rất đẹp, đẹp nhất là những đêm trăng gặp mùa sen nở"(2). Tôi chưa hề được đi thực địa, nên chưa biết hai cảnh ấy đẹp đến mức nào và ngày nay có còn không? công bình mà xét thì "Liên Trì" nào mà không "dục nguyệt", nhưng đã một thắng cảnh tiêu biểu thì có một chứ không thể có hai được: Chỉ có chừng ấy thôi mà đã xảy ra chuyện "ông nói gà, bà cãi vịt" rồi, khiến cho người đọc chẳng biết đâu mà lần.<o:p></o:p>
Chúng tôi nghĩ rằng, nếu "Quảng Nghĩa thập nhị cảnh" là của tác giả Nguyễn Cư Trinh thì địa danh "Cẩm Thành" có khi còn xuất hiện sớm hơn để cho ông ta đưa vào thơ mình cũng nên. Nhưng nếu như "Cẩm Thành" mới xuất hiện từ thế kỷ 19, sau khi tỉnh thành Quảng Ngãi được dời về làng Chính Mông, là chỗ hiện nay, thì có khi "Quảng Nghĩa thập nhị cảnh" là một "ngụy thư" mà người ta đã gán cho Nguyễn Cư Trinh. Điều đó trong thực tế chưa phải là hiếm: về vấn đề này, chúng ta cũng có thể đặt ra một câu hỏi để cùng nhau suy nghĩ. Cùng là thơ vịnh cảnh theo luật Đường cả, mà những bài thơ trong "Hà Tiên thập vịnh" được viết bằng chữ Hán, còn "Quảng Nghĩa thập nhị cảnh" thì lại được viết bằng chữ Nôm? Nói như thế không có nghĩa là chúng ta vô tình hạ thấp văn quốc âm, mà là để làm sáng tỏ hai chữ "Cẩm Thành" xuất hiện trong "Quảng Nghĩa thập nhị cảnh" có thật là của Nguyễn Cư Trinh hay không. <o:p></o:p>
Thú thật, nếu không có tạp chí "Cẩm Thành" số ra mắt bạn đọc hơn 10 năm nay thì Cẩm Thành hay Qua Thành, Hóa Thành hay Bàn Thành cho đến cả Long Thành, Loa Thành v.v… với tôi cũng đều là những địa danh mà thôi! Xin có lời cảm ơn Ban biên tập " tạp chí Cẩm Thành", và Ban biên tập báo Quảng Ngãi đã gợi ý cho tôi tu chỉnh bài này. Các đồng chí đã buộc tôi lục lại đống sách cũ hầu như đã bị lãng quên trong nhiều năm để tìm ra một vài chỗ có liên quan đến Cẩm Thành mà mình đã có lần được đọc.<o:p></o:p>
Hồng Vịnh, (sau vì kỵ húy nên đổi tên là Hồng Điệp) con trai của Miêu Thanh, cháu nội Minh Mạng, một nhà thơ thuộc vào loại có cỡ trong Hoàng tộc, với bút danh Vĩnh Trọng, là tác giả của hai tập thơ "Đào Trang tập; in năm Canh Dần (`1890) và "Đào Trang hậu tập". Trong một bài thơ chữ Hán nhan đề: "Tống Trọng Hồn huynh (Hồng Chất) chi Quảng Ngãi án sát sứ" (Tiễn anh là Trọng Hồn (tức Hồng Chất) đi nhận chức án sát tỉnh Quảng Nghĩa), có hai câu kết như sau:<o:p></o:p>
"Cẩm Thành ninh thiếp bình phản hậu,/ Tảo báo từ huyên hỉ khí hòa."<o:p></o:p>
Tạm dịch:<o:p></o:p>
"Khi Thành Gấm đó đây yên ổn,/ Sớm báo về để mẹ được mừng"(3)<o:p></o:p>
Sau 30 năm làm quan, kể từ năm Tự Đức thứ 21 (1871) đến năm Thành Thái thứ 12 (1901), Thái tử thiếu phó Trương Quang Đản, Đông các đại học sĩ, sung cơ mật viện đại thần, kiêm Tổng tài quốc sử quán, dâng sớ xin về hưu, được vua chuẩn y. Để tiễn một vị Phụ chính đại thần về trí sĩ, theo thông lệ trong triều đình hầu hết các vương công, đình thần đều có thơ văn đầu tặng. Tất cả các bài sớ tấu, thượng dụ, biếu tạ ơn, thơ lưu biệt đình thần của ông cũng như các trướng văn, thơ tặng của đồng liêu được tập hợp thành tập "Thủ chuyết lục"(4), có lời đề tựa rất trân trọng của Cao Xuân Dục, Hiệp biện đại học sĩ, kiêm phó Tổng tài Quốc sử quán lúc bấy giờ. Trong hàng chục bức trướng và hàng trăm bài thơ, có nhiều bài nói đến địa danh văn học "Cẩm Thành"; xin nêu một vài dẫn chứng để làm ví dụ:<o:p></o:p>
Trong bài văn tiễn biệt của Tôn Thất Hồng Hàn có đoạn:<o:p></o:p>
"Thượng thư Bắc khuyết, thiết tịch Đông môn. Hương phố thiên chu, nguyện tầm Hoàng Thạch; Cẩm Thành tiểu tứ, bất phụ Bích Sơn". Nghĩa là: "Thư dâng cửa Bắc, tiệc mở cửa Đông. Thuyền con Hương Phố lững lờ, mong tìm Hoàng Thạch; xe nhỏ Cẩm Thành chậm rãi, không phụ Bích Sơn".<o:p></o:p>
Cảnh nhộn nhịp và bầu không khí vui tươi ở nơi Trương Quang Đản sắp về nghỉ hưu được Tôn Thất Diễm vẽ bên trong hai câu của bài thơ họa nguyên vận như sau: <o:p></o:p>
"Đông Các cung mai thi tịch tịch/ Cẩm Thành xuân sắc nhật hưu hưu"<o:p></o:p>
Nghĩa là:<o:p></o:p>
"Thơ sôi động dinh quan Đông Các/ Ngày đẹp tươi xuân sắc Cẩm Thành".<o:p></o:p>
Trong bức trướng của đồng liêu quê ở Quảng Ngãi đầu tặng có đoạn được viết: "Án lãnh thử hồi, thanh bạch chi môn đình do tại; Cẩm Thành thị xứ, điếu du chi cố cựu tương yêu". Nghĩa là: "núi Ấn về đây, cửa nhà trắng trong còn đó; Cẩm Thành nơi ấy, bạn bè lui tới cùng mời".<o:p></o:p>
Để tỏ lòng tôn kính một vị thế thần thạc vọng cao niên, trong hai câu kết của một bài thơ họa nguyên vận, tổng đốc Lê Trinh viết:<o:p></o:p>
"Cẩm Thành hồi thủ Nam Sơn cận,/ Thời hữu gia ngôn hiến niệm lưu".<o:p></o:p>
Xin tạm dịch:<o:p></o:p>
"Về lại Cẩm Thành tăng tuổi thọ,/ Mũ đai luôn xứng với lời khen"<o:p></o:p>
Tư nghiệp Quốc tử giám Quỳ Văn Trung lại viết hai câu trong bài thơ của mình như sau:<o:p></o:p>
"Cẩm quận giả đường gia hữu thặng,/ Kim Giang kỳ hội quốc đồng hưu".<o:p></o:p>
Tạm dịch:<o:p></o:p>
"Cả nước mừng Kim Giang hội ngộ,/ Góc nhà vườn Cẩm Thành treo xe".<o:p></o:p>
Trên đây là những dẫn chứng rất sơ lược về bức tranh "Cẩm Thành". Tiếc rằng không có thì giờ nên tôi chỉ điểm qua, mà chưa làm được điều mà mình muốn làm là nói lên cái hay, cái đẹp của: "Cẩm Thành sơn kỳ, Mỹ Khê thủy tú", với những con người tiêu biểu cho "Đông Sơn thịnh danh, Khúc Giang phong độ". "Thành Gấm" đâu phải chỉ dành cho những người con quê hương Quảng Ngãi ngắm nhìn. Ông cha ta đã dày công tô điểm cho nó ngày càng đẹp thêm, để cho văn nhân, thi sĩ cả nước nhìn về và ước ao được một lần chiêm ngưỡng. Chúng ta hãy bảo vệ nó, đừng để nó bị phai mờ, hoen ố bởi thời gian và thiên nhiên khắc nghiệt.<o:p></o:p>
Đ.T<o:p></o:p>
<o:p></o:p>
Thạch Bích tà dương - một trong những cảnh đẹp ở Quảng Ngãi.<o:p></o:p>
</TD></TR></TBODY></TABLE>

PDK
07/20/2008, 10:01 PM
Dạ chiều nay cháu lùng/đọc lung tung thì "được biết" là 10 bài Thập Cảnh Quảng Ngãi được viết bằng chữ Nôm, chứ hổng phải chữ Hán. Mười bài đó là do ông Nguyễn Cư Trinh "nhá" theo "mô hình" mười bài "Hà Tiên Thập Cảnh Khúc Vịnh" của Mạc Thiên Tích.

Hà Tiên Thập Cảnh Khúc Vịnh thì được viết bằng chữ Hán nhưng Thập Cảnh Quảng Ngãi được viết bằng chữ Nôm (lý do cũng vô cùng dễ hiểu).

Cả buổi chiều nay cháu toàn đi tìm mấy cái con ... số chục (Thập Cảnh Quảng Ngãi ... sau thành ... thập nhị :D, Hà Tiên Thập Cảnh Khúc Vịnh, Nhị Thập Thần Kinh Thắng Cảnh) :D :D. Tìm ra được cái Hà Tiên Thập Cảnh Khúc Vịnh cũng đã ... lè lưỡi :D. Thử tìm Hà Tiên Thập Cảnh thì ... ra toàn quảng cáo du lịch ... Hà Tiên, du lịch chổ 10 cảnh đẹp, còn tuyệt nhiên 10 bài thơ về 10 cảnh đẹp đó thì ... biên sắc :D. May mà ... :D

Nếu nói như bác thì kể ... cũng lạ, nếu không có 10 bài gốc thì làm sao mà mấy tác giả làm ra mấy bài thơ 10 cảnh đẹp Quảng Ngãi ... hay ... chỉ ... tự chế :D :D ... theo 10 cái tên ? Very interesting, xưa giờ cháu chưa biết, tưởng có 10 bài chữ Nôm ... Lại thêm ... cái lạ khác là ... cái gì dính dáng tới Quảng Ngãi là ... cứ y như rằng bị ... biến mất !!! Vô phương tìm lại !!!

...

Bài "Cẩm Thành, Ai Đã Đặt Tên" chiều này cháu có đọc lướt qua (đang đi tìm thông tin trước nên mọi thứ chỉ đọc lướt qua :D). Xin cảm ơn các đồng chí :D :D


:sweatingb:sweatingb:sweatingb

lê hồng khánh
07/21/2008, 02:26 PM
Dạ chiều nay cháu lùng/đọc lung tung thì "được biết" là 10 bài Thập Cảnh Quảng Ngãi được viết bằng chữ Nôm, chứ hổng phải chữ Hán. Mười bài đó là do ông Nguyễn Cư Trinh "nhá" theo "mô hình" mười bài "Hà Tiên Thập Cảnh Khúc Vịnh" của Mạc Thiên Tích.

:sweatingb:sweatingb:sweatingb

Có Chúa thì có niềm tin là Chúa có, có niềm tin Chúa có ắt là có Chúa ở trên trời:hug: Các bác thắc mắc hoài chuyện 10 hay 12 mà quên mất là dân Quảng Ngãi mình khi đong đếm có chục mười, chục mười hai. Thôi thí cứ nói " Quảng Ngãi chục cảnh" cho nó chắc. "Muốn mừ thì mừ, muốn mừ he, em mừ he. Gớm!":thumbsup: NÓI LÁO MÀ CHƠI, NÓI LÁO CHƠI...