PDA

View Full Version : Tản Mạn Từ Lưng đồi



lê hồng khánh
07/26/2008, 04:49 AM
TẢN MẠN TỪ LƯNG ĐỒI
Tuỳ bút của Lê Hồng Khánh

Con đường tắt từ sườn phía Nam, sau mười lăm phút đã đưa tôi đến quá lưng đồi Thiên Ấn. Chỉ còn không đầy vài mươi bậc cấp bằng đá nữa là có thể nhìn thấy bóng dáng ngôi nhà cổ tự lặng lẽ, u trầm khuất sau vòm xanh cây lá. Từ đây, một vùng thiên nhiên rộng lớn đã mở ra trước tầm nhìn thoáng đạt. Dòng nước sông Trà lượn lờ, uốn khúc như một dải lụa màu xanh lơ, thấp thoáng ánh nắng chiều. Gió miên man thổi từ Cửa Đại tạo thành những lượn sóng chập chờn đuổi nhau trên tấm thảm màu xanh của bãi bắp ven sông, trải từ Sung Tích về Ân Phú. Cầu Trường Xuân, cầu Trà Khúc như nhích lại gần hơn. Dáng vững chãi, cứng cáp của chiếc cầu sắt màu đen thẫm bên chiếc cầu đúc mảnh mai màu trắng nhạt, như đôi phu phụ kề vai nhau trên những nẻo đường bắc nam vời vợi. Đồi núi Sứa bên này, đồi núi Ông bên kia trở thành chơi vơi nhỏ bé trước chập chùng núi non cao thấp phía trời tây. Nắng chiều lấp lánh trên sườn núi. Mây Trường Sơn vào cuối một ngày đẹp trời lô nhô trắng đục, biến hoá muôn hình: khi là bầy thú lạ vờn nhau, khi là những nàng tiên phất phơ tay áo. Phải chăng những cảnh non tiên, đồi phượng trong cổ tích xa xăm chính là sự hình dung lãng mạn của con người khi ngắm mây trời? Hay mây trời từ miền say hoan lạc đã mượn cảnh quần tiên làm vui đôi môi nhân gian?
Chợt ngoảnh đầu nhìn lại: Long đầu hý thuỷ! Ai đã đặt tên cho dãy đồi này? Một tửu đồ chếnh choáng men say, nhìn đồi thấp, đồi cao ngỡ như có con rồng uốn mình lao nhanh về phía bến sông? Một chàng thư sinh, bầu rượu, túi thơ, lững thững bước chân phiêu lãng trên con đường nhỏ, nơi tôi đang bước lúc này, nhìn trời, nhìn đất mà ngâm lên mấy vần thơ ngợi ca sơn thuỷ hữu tình? Một nhà sư trong số những vị tổ của ngôi cổ tự đang giờ nhập định, nương bóng bồ đề, cảm nhận cái “đại hồn” của cỏ cây, trời biển, con người trong bao la thế giới, nhìn ra nguồn ánh sáng kỳ diệu nối quá khứ đầy huyền thoại với những dãy đồi lô nhô kia cũng như dòng sông, con suối nơi này? Hay chỉ là một anh nông dân đang cày ruộng dưới chân đồi, dừng đôi trâu tạm nghỉ, uống cạn bát nước chè xanh, ngả lưng trên liếp cỏ, nhìn qua lớp khói xanh đậm đặc của điếu thuốc vấn Bộng Chình say sưa ngắm ruộng đồng, đồi núi, rồi hứng chí đặt tên cho một dãy đồi? Long Đầu hí thuỷ! Nước giỡn đầu rồng hay đầu rồng giỡn nước? Hồn Cao Biền ở đâu? Thanh kiếm bạo tàn ngươi uổng công phù chú chẳng qua chỉ là trò mọn mạy để lừa gạt một bà mẹ già chân chất, tha thiết vì con? Ngươi có hiểu rằng, với mảnh đất này, bao nhiêu trò bùa phép gian trá rồi cũng vỡ tan như đám bọt nước bập bềnh trên sông Trà mùa lũ. Dẫu mấy ngàn năm, dẫu núi sông biến cải, người sông Trà vẫn đứng vững vàng qua bão táp, nắng mưa. Một vua Nam Chiếu ngã xuống với quê hương, lại có lớp anh hùng có tên và không tên lấy máu mình tô son cho lịch sử, lấy mồ hôi tưới những cánh đồng Tịnh Long, Nghĩa Hà, Nghĩa Dõng, Thọ Lộc, Hà Tây... Đồng chiều lộng gió, đàn diều giấy của những chú bé tung tăng trên cánh đồng vừa gặt dưới chân núi kia, như những dòng nhạc nối đất với trời. Đã từng nhìn những cánh cò “bay lả bay la” trên cánh đồng Bắc bộ, hay ngắm Đồng Tháp Mười mênh mông típ tắp, thấp thoáng vùng Bảy Núi phía xa xa, thì lên ngọn núi này mới hiểu thế nào là những rẻo đồng bằng chật chội chạy dài theo ven biển miền Trung. Ai đó đã nói “người miền Trung đổ bát mồ hôi đổi lấy bát cơm”, cũng chẳng ngoa đâu! Chính từ những rẻo đồng bằng, đất đai không màu mỡ lắm chạy dọc sông Trà, sông Vệ, sông Thu Bồn, sông Côn..., người nông dân miền Trung cần cù, nhẫn nại đã làm nên những cánh đồng có năng suất đứng đầu cả nước: An Nhơn, Đức Phổ, Thăng Bình...
Từ lưng đồi Thiên Ấn, “đệ nhất thắng cảnh” Quảng Ngãi này, nhìn trời, nhìn đất, nhìn sông núi, rồi dừng lại lâu hơn phía bên kia, bờ nam hạ lưu sông Trà Khúc. Thị xã Quảng Ngãi, tỉnh lỵ Quảng Ngãi nằm giữa một vùng xanh tươi trù phú. Thấp thoáng bồn nước bên nhà bưu điện mới. Thấp thoáng nóc chuông nhà thờ. Ngói đỏ và tường vôi trắng ẩn hiện sau vòm xanh cây lá. Chếch về hướng đông, Tam Thương, Nghĩa Hà, nổi bật trên nền xanh lục của làng mạc, ruộng vườn là màu đỏ như thắp lửa vào không gian của từng khóm hoa phượng mùa hè. Thiên Mã, Long Đầu từ bên này chồm sang, những nhánh rẽ của dãy Trường Sơn nghiêng xuống. Sông Trà, biển Đông, Thiên Bút... hội nhau nên một thế đất giao hoà. Cẩm Thành là đây, nhưng giờ ở đâu những người đầu tiên gọi tên Thành Gấm?
Nhìn ngắm, suy tư, lại hình dung về những ông thầy địa lý huyền thoại ngày xưa, những cụ già có ba chòm râu bạc, chống gậy trúc, di gót lữ hành, trèo lên núi cao, dò xem phong thổ mà lần tìm mạch đất. Đã có mấy lần các vị đến nơi này, nhìn ngắm núi sông mà cất cao chén rượu, say sưa vui cùng đất nước? Hồi đó các vị mải mê cùng sơn thuỷ mà không muốn ghi tạc tên mình. Chỉ biết rằng lâu lắm về sau, một nhà thơ, ghé về Quảng Ngãi, đặt tiệc rượu trên sông Trà tiễn bạn, ngắm trăng thu. Những câu thơ ngày ấy, hoà trong tiếng sóng, âm vang còn vọng đến bây giờ: Đời người gặp nhau chẳng mấy lúc, có rượu cứ thả cửa uống cùng trăng sông Trà (Nhân sinh hội ngộ an khả thường, hữu tửu thả ẩm Trà giang nguyệt – Cao Bá Quát). Xin đừng vô tình lẫn lộn giữa những người có tầm mắt núi sông với bọn giả thầy, giả đạo, ôm khư khư lấy một cái địa bàn, đọc như con vẹt vài câu Kinh Dịch, đem cặp mắt thông manh mà tìm long mạch; không hiểu hết một thế sông mà nói chuyện rồng chầu, không nhìn thấu một đỉnh núi mà lạm bàn hổ cứ. Nếu thiên, địa, nhân nằm trong một quan hệ tương hợp thì tại sao con người lại không biết đi tìm một nơi trời đất, núi sông giao hoà để xây dựng cơ đồ. Hùng Vương chọn đô ở Phong Châu sao lại không có tầm nhìn địa lý. Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long sao lại không phải là sự lựa chọn của một người quán thông thiên địa. Nguyễn Hoàng ngẫm lời Trạng Trình, lánh về phía nam Hoành Sơn xây dựng cơ đồ; Mạc Cửu đắp thành Hà Tiên... Những con người nổi tiếng ấy cũng chính là các thầy địa lý biết dựa vào sông núi mà tạo nghiệp lâu bền.
Trên đỉnh đồi thiêng lộng gió, nhẫm lại mấy dòng của Mai Phong – Phan Huy Chú, một bộ óc bách khoa, một “nhà địa lý” lừng danh Triều Nguyễn: “Phủ Tư Nghĩa (Quảng Ngãi)... về nạn thượng du, núi kéo ngang liền nhau; mạn dưới giáp biển lớn, khoảng giữa địa thế rộng thoáng... Ba huyện của cải giàu thịnh, thóc lúa không biết đâu đâu mà kể; vàng, bạc, gỗ, châu báu, trầm hương, tốc hương đều rất quý, rất tốt. Voi ngựa cũng nuôi rất nhiều. Lại có đảo lớn đảo nhỏ ở ngoài biển, cảnh vật tốt đẹp, những vật lạ đều ở đấy cả” (Lịch triều Hiến chương loại chí).
Thiên thời, địa lợi là thế, còn ai là người đến đây đầu tiên khai phá đất đai để có được “nhân hoà”. Các vị võ tướng phụng mệnh triều đình ra nơi biên trấn hay mấy kẻ tội đồ bị đày đến một vùng đất lạ? Những người nghèo phiêu dạt hay bao kẻ dạn dày nặng chí phiêu lưu?
Dải mây màu trắng bạc lưng trời lại kéo về Kinh. Đã ngân lên rồi tiếng chuông cổ tự. Cúi đầu trước thiêng liêng trời đất, vọng niệm tiên tổ giống Lạc - Hồng, đứa con của những người mang gươm đi mở cõi bỗng chạnh lòng câu hát... Nước non ngàn dặm!...

Thiên Ấn ngày trăng rằm
Tháng 5 nhuần, Canh Ngọ
LHK