PDA

View Full Version : Bả trạo -Lê Hồng Khánh



anmota
12/08/2008, 05:02 PM
http://www.quangngai.gov.vn/quangngai/tiengviet/bao_qn/2007/22624/

anmota
12/08/2008, 05:14 PM
http://truonglong04.blogtiengviet.net/2008/06/26/bani_has_bai_traoio_lanng_tacn_pharyng_t_1

Bài "Hò Bá Trạo" làng Tân Phụng (http://truonglong04.blogtiengviet.net/2008/06/26/bani_has_bai_traoio_lanng_tacn_pharyng_t_1)

(tiếp 1)


http://www.google.com/search?sourceid=navclient&aq=h0&oq=&ie=UTF-8&rlz=1T4DMUS_en___US202&q=b%c3%a1+tr%e1%ba%a1o
http://blogtiengviet.net/rsc/icons/minipost.gif (http://truonglong04.blogtiengviet.net/2008/06/26/bani_has_bai_traoio_lanng_tacn_pharyng_t_1) 26/06/2008@17h33 18 lượt xem
Chuyên mục: Văn Hóa - Phong Tục (http://truonglong04.blogtiengviet.net/?cat=123860)
<SCRIPT language=javascript>show_postcontent('- Tổng mũi:
Truyền bá trạo đẳng danh
Đồng thanh ca nhất lực, ớ bá trạo
- Bá trạo đồng thanh ca:
Quế trạo hề lang tương
Khinh khinh trạo tí dương
Thiếp thiệp cao sơn lãng
Quân cao chiếu thế quang
Quân cao chiếu thế quang
- Tổng lái:(giọng nam)
Chiếu thế quang rõ ràng (đức cả)
Anh em bá trạo ơi!
Như tôn ông ta giữa sóng giời như cột đá vững xây
Đến khi cù mẫu lỏng ngây
Ba thần thôi cũng phục oai lui về.
- Tổng phan:(điệu bạch)
Anh hùng lao động thật vinh quang
Bủa lưới giăng câu đã sẳng sàng
Lướt sóng khai thuyền ra biển cả
Tôn linh phò hộ đắc bình an
(Xưng tên)
Như tôi, đạo tôi con giữ trọn
Việc nước phải lo tròn
Nước chưa đầy thì còn được rãnh rang
Khi có nước gầu kia ta tát
(nam xuân)
Tát nước cho tròn đạo nghĩa
Sống làm người phải biết lo toan
Ớ bá trạo ơi ráng mà chèo
Chèo cho bỏ trớn giựt lui
Nhờ ơn buồm thuận nước xuôi hội nầy
Giang đáo xứ, túc hộ trì
Dầu cho sóng ngã gió lay chi sờn
- Tổng mũi
Trời cao đất rộng vơi vơi
Ngàn thu ân đức muôn đời oai linh
- Bá trạo đồng hò:
Ngàn thu ân đức muôn đời oai linh
Hò hầu oai linh
(Bá trạo đồng thời lập lại câu cuối tiếp tục cho các câu sau)
- Tổng mũi:
Vẫy vùng giữa biển nam minh
Thần long nhượng tiếng hải kình lặng tăm
Lòng lạnh kể xiết mấy trăm
Nam xây bực nghĩa nước dầm mạnh nhơn
Đoài phen động tịnh khuất thân
Có phần võ đức có phần văn công
Lại thêm trí dũng lạ lùng
Đi ngoài phong vũ đứng trong ba đào
- Tổng lái:
Anh em bá trạo ơi
Như tôn ông ta hóa thân thủy bá nơi biển cả
Cứu nạn giúp đời lúc hiểm nguy
(giọng nam)
Ơn người chất chứa cao dày
Ngàn thu dốc tạc ơn này khắc sâu
- Tổng phan:
Nhớ khắc sâu muôn đời ghi tạc
Như tôn ông ta đây giữa sóng đời cứu độ chúng sanh
- Tổng mũi:
Ngàn thu tạc chử trung trinh
Sắc phong trợ tín chương linh trên đời*
Nam mô bắc hải sang chơi
Nguyên là thủy bá trợ người hữu sanh*
Cộng đồng thiên cổ anh linh
Suy trong tam giới rạng danh đức ngài*
Đâu đâu cũng đội ơn oai
Làm tôi thủy phủ cứu người dương gian*
(mỗi dấu * là đoạn bá trạo lập lại câu cuối và câu \"hò hầu oai linh\")
- Tổng lái:
');</SCRIPT>- Tổng mũi:

Truyền bá trạo đẳng danh
Đồng thanh ca nhất lực, ớ bá trạo
- Bá trạo đồng thanh ca:

Quế trạo hề lang tương
Khinh khinh trạo tí dương
Thiếp thiệp cao sơn lãng
Quân cao chiếu thế quang
Quân cao chiếu thế quang
- Tổng láihttp://blogtiengviet.net/rsc/smilies/icon_sad.gifgiọng nam)

Chiếu thế quang rõ ràng (đức cả)
Anh em bá trạo ơi!
Như tôn ông ta giữa sóng giời như cột đá vững xây
Đến khi cù mẫu lỏng ngây
Ba thần thôi cũng phục oai lui về.
- Tổng phanhttp://blogtiengviet.net/rsc/smilies/icon_sad.gifđiệu bạch)

Anh hùng lao động thật vinh quang
Bủa lưới giăng câu đã sẳng sàng
Lướt sóng khai thuyền ra biển cả
Tôn linh phò hộ đắc bình an
(Xưng tên)

Như tôi, đạo tôi con giữ trọn
Việc nước phải lo tròn
Nước chưa đầy thì còn được rãnh rang
Khi có nước gầu kia ta tát
(nam xuân)

Tát nước cho tròn đạo nghĩa
Sống làm người phải biết lo toan
Ớ bá trạo ơi ráng mà chèo
Chèo cho bỏ trớn giựt lui
Nhờ ơn buồm thuận nước xuôi hội nầy
Giang đáo xứ, túc hộ trì
Dầu cho sóng ngã gió lay chi sờn
- Tổng mũi

Trời cao đất rộng vơi vơi
Ngàn thu ân đức muôn đời oai linh
- Bá trạo đồng hò:

Ngàn thu ân đức muôn đời oai linh
Hò hầu oai linh
(Bá trạo đồng thời lập lại câu cuối tiếp tục cho các câu sau)
- Tổng mũi:

Vẫy vùng giữa biển nam minh
Thần long nhượng tiếng hải kình lặng tăm
Lòng lạnh kể xiết mấy trăm
Nam xây bực nghĩa nước dầm mạnh nhơn
Đoài phen động tịnh khuất thân
Có phần võ đức có phần văn công
Lại thêm trí dũng lạ lùng
Đi ngoài phong vũ đứng trong ba đào
- Tổng lái:

Anh em bá trạo ơi
Như tôn ông ta hóa thân thủy bá nơi biển cả
Cứu nạn giúp đời lúc hiểm nguy
(giọng nam)

Ơn người chất chứa cao dày
Ngàn thu dốc tạc ơn này khắc sâu
- Tổng phan:

Nhớ khắc sâu muôn đời ghi tạc
Như tôn ông ta đây giữa sóng đời cứu độ chúng sanh
- Tổng mũi:

Ngàn thu tạc chử trung trinh
Sắc phong trợ tín chương linh trên đời*
Nam mô bắc hải sang chơi
Nguyên là thủy bá trợ người hữu sanh*
Cộng đồng thiên cổ anh linh
Suy trong tam giới rạng danh đức ngài*
Đâu đâu cũng đội ơn oai
Làm tôi thủy phủ cứu người dương gian*
(mỗi dấu * là đoạn bá trạo lập lại câu cuối và câu "hò hầu oai linh")
- Tổng lái:

anmota
12/08/2008, 05:22 PM
<TABLE style="BORDER-COLLAPSE: collapse" cellSpacing=0 cellPadding=3 width=465 border=0><TBODY><TR><TD class=foldertop_link vAlign=top align=left height=18>VĂN HOÁ - NGHỆ THUẬT</TD></TR></TBODY></TABLE><TABLE><TBODY><TR><TD class=in_newstitle vAlign=top align=left>Bài bá trạo “độc nhất vô nhị”</TD></TR><TR><TD class=in_timepost vAlign=top align=left height=20>8:12', 6/4/ 2007 (GMT+7) </TD></TR><TR><TD class=tintop_text vAlign=top align=left>Bá trạo cầu ngư là một hình thức diễn xướng dân gian độc đáo và phổ biến của cư dân vùng biển. Nhưng ở thôn Nhân Ân, xã Phước Thuận, huyện Tuy Phước, hát bá trạo lại có bài bản, lớp lang, nhân vật như một vở hát bội hoàn chỉnh và lại có cả... tác giả.
<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /><o:p></o:p>

<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=3 width=1 align=center border=0><TBODY><TR><TD>http://www.baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2007/4/41502/images/images42978_nb1.JPG (http://www.baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2007/4/41502/images/images42978_nb1.JPG) </TD></TR><TR><TD class=Image>Đội bá trạo Nhân Ân biểu diễn trong lễ hội cầu ngư năm 2007. Ảnh: V.T
<o:p></o:p>
</TD></TR></TBODY></TABLE>
* Những ngày tái lập đội<o:p></o:p>
Tôi về thôn Nhân Ân hỏi về bá trạo, người ta chỉ ngay đến nhà ông Tặng. Ông Tặng tên thật là Ngô Xuân Tuân, một trong những người đầu tiên gầy dựng lại đội bá trạo cả thôn. Ông Tuân cười sảng khoái: “Tôi đố cậu đi khắp cả nước, gặp một địa phương nào mà hát bá trạo giống như ở Nhân Ân này. Không có đâu! Vì chỉ ở đây, hát bá trạo mới có bài, có bản, có nhân vật và bài bá trạo có cả tác giả nữa”. <o:p></o:p>
Ông Tuân kể: Chiến tranh, rồi loạn lạc, đội bá trạo kẻ còn người mất, bài bản cũ chẳng ai còn giữ gìn. Hát bá trạo, không có bài bản lớp lang, xem hổng thấy đã. Vậy rồi, thật may ông nghe tiếng cụ Phan Thành, một trong những người còn lưu giữ kịch bản và biết cách dựng bài bá trạo của cụ Tú Nhân Ân, khi đó còn sống ở phường Hải Cảng, TP. Quy Nhơn.<o:p></o:p>
Vậy là năm 1993, ông gom tiền nhà, lóc cóc tìm xuống Quy Nhơn, tìm đến nhà “nài” cho được ông cụ về truyền lại. Cụ Phan Thành cũng là người Nhân Ân, cũng đang rất muốn được trao truyền bài bản cũ cho lớp con cháu quê hương mình. Cụ Thành không những nhận truyền dạy không lấy tiền cho lớp thanh niên trong thôn mà còn cho mượn thêm 300 ngàn đồng để lập đội. Đội bá trạo chính thức tái lập vào tháng 4 năm 1993.<o:p></o:p>
Để sắm phục trang cho đội bá trạo, ông Tuân phải lấy tiền nhà, hơn hai cây vàng, mua sắm trang phục cho cả đội. “Cũng may là bà xã tôi hồi nhỏ cũng rất mê bá trạo cầu ngư, nên nghe tôi nói sắm trang phục gầy dựng lại đội bá trạo, bả gật đầu cái rụp. Vậy mới dám lấy tiền nhà đi sắm phục trang chứ. Sau này, mỗi khi đội bá trạo diễn, bả đều đi xem, rất say mê - ông Tuân nói.<o:p></o:p>
* Tiếp mạch của bá trạo<o:p></o:p>
Đội bá trạo ở Nhân Ân gồm 24 người, trong đó, có tổng lái, tổng sanh, tổng thương, tổng cờ, 2 đầu hổ, 2 lồng đèn, 16 trạo phu. Ngoài ra, còn có khoảng 3 nhạc công.<o:p></o:p>
Không chỉ là người tái lập đội, mỗi khi đội biểu diễn, ông Tuân còn đảm nhận vai tổng sanh, dẫu ông đã bị mất một bàn chân trong chiến tranh và hiện đang phải mang chân giả.<o:p></o:p>
Bài bá trạo ở Nhân Ân cũng được kết cấu với 4 chương: ra khơi, đánh bắt, bão tố và khải hoàn, theo đúng trình tự như một chuyến ra khơi. Trước khi diễn xướng, toàn đội vào lạy thần. Khi biểu diễn, đội bá trạo xếp theo đội hình như một chiếc thuyền. Trên tay các con trạo (trạo phu) là những dầm chèo được sơn phết đủ màu. Tổng sanh dẫn hai hàng trạo vào đứng chỉnh tề hai bên, hai phách quỳ xuống nâng dài sanh lên cho tổng sanh. Tổng sanh lạy thần rồi gõ tiếng thứ nhất, trạo phu tách hàng; gõ tiếng thứ hai, trạo quỳ; gõ tiếng thứ ba, trạo lạy; gõ tiếng thứ tư, trạo làm động tác tượng trưng cởi áo bỏ ra phía ngoài; gõ tiếng thứ năm, trạo đưa tay vào trong cầm chèo đứng dậy và bắt đầu hát.
<o:p></o:p>

<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=3 width=1 align=center border=0><TBODY><TR><TD>http://www.baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2007/4/41502/images/images42976_hatbo.jpg (http://www.baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2007/4/41502/images/images42976_hatbo.jpg) </TD></TR><TR><TD class=Image>Ông Ngô Xuân Tuân (người đứng giữa) đang vào vai tổng thương. Ảnh: V.T
<o:p></o:p>
</TD></TR></TBODY></TABLE>
* Giữ lại một bài bá trạo “độc nhất vô nhị”<o:p></o:p>
Theo ông Nguyễn An Pha - Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin Bình Định, xưa cụ Nguyễn Diêu có hai vở tuồng hát bội rất tâm huyết. Một là Ngũ Hổ Bình Tây, cụ Nguyễn Diêu giao lại cho người học trò là Đào Tấn; còn vở hát bội “dưới nước”, tức kịch bản bài bá trạo này, cụ Nguyễn Diêu trao cho học trò khác là ông Dương Đồng Luân, vốn là người Nhân Ân. Tuy nhiên, ông Luân cũng chưa dựng kịch bản này, mà phải đến học trò của ông Luân là Ma Văn Tiết (tức bầu Đê), một bầu hát nổi tiếng lúc bấy giờ, mới dựng thành như một vở diễn hoàn chỉnh. Ông Tiết sau này truyền lại cho ông Nguyễn Văn Thừa, rồi ông Thừa truyền lại cho ông Lưu Thường, đến ông Thường lại dạy cho ông Phan Thành, tức là người mà sau này, ông Tuân mời về dạy cho đội bá trạo thôn Nhân Ân. Ngoài ra, khi ông Thừa vào sống tại Khánh Hòa, đã dạy lại bài bá trạo này cho làng chài Bình Tân ở vùng Cửa Bé (Khánh Hòa). Và từ đây, theo ông Nguyễn An Pha, bài bá trạo này đã lan truyền rộng ra nhiều địa phương khác và trong quá trình đó, phần nào đã tam sao thất bổn và không còn giữ được tính nguyên gốc như ở Nhân Ân. <o:p></o:p>
Tiễn tôi ra cổng, ông Tuân tâm sự thật: “Ngày đó, thật may là tôi tìm được cụ Phan Thành và kịp thời được truyền dạy lại. Nếu chỉ chậm ba năm nữa, cụ Phan Thành mất, bài bá trạo coi như cũng mất. Năm nay, đã 68 tuổi rồi, nên cũng rất mong sẽ tìm được người nào tâm huyết, truyền dạy lại bài bá trạo độc nhất vô nhị này, đặng lưu giữ lại vốn quý này của quê hương. Vậy mà cũng khó…”. Rất may, ông Nguyễn An Pha tiết lộ: “Chúng tôi đang chỉ đạo phòng chuyên môn nghiên cứu bảo tồn vốn di sản văn hóa phi vật thể quý giá này; đồng thời, đề xuất tổ chức một liên hoan dành riêng cho hát bá trạo; từ đó, tìm ra những gì nguyên gốc, đặc trưng nhất, để đề ra hình thức bảo tồn phù hợp”.

Lê Viết Thọ
<TABLE cellSpacing=1 cellPadding=2 width="100%" border=1><TBODY><TR><TD>Nguyễn Diêu (tự Quỳnh Phủ) sinh ngày 21-7 năm Minh Mệnh thứ 2 (1822), mất ngày 19-3 năm Tự Đức thứ 33 (1880). Ông quê ở thôn Nhân Ân, xã Phước Thuận, Tuy Phước. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo, nhờ tinh thần hiếu học, Nguyễn Diêu sớm trở thành một danh sĩ nổi tiếng học rộng, biết nhiều. Ông đỗ tú tài khoa Canh Thân năm Tự Đức thứ 13 (1860), vì vậy, ông còn được gọi là ông Tú Nhân Ân. Không thành đạt trên đường khoa cử, Nguyễn Diêu về nhà làm thơ, viết Tuồng và mở trường dạy học, đào tạo được nhiều nhân tài. Đào Tấn là một trong số đó. Tác phẩm của Nguyễn Diêu bị thất lạc hầu hết, hiện chỉ còn một số vở Tuồng: Ngũ Hổ Bình Tây, Liệu đố, Chém cáo… cùng một số bài thơ Nôm.<o:p></o:p>
</TD></TR></TBODY></TABLE>
</TD></TR></TBODY></TABLE>

anmota
12/08/2008, 05:30 PM
Lý Giác khẩu chiếm hai câu thơ :
Nga nga lưỡng nga nga.
Ngưỡng diện hướng thiên nha.
Dịch :
Song song ngỗng một đôi.
Ngửa mặt ngó ven trời.
(Thích Mật Thể)
Pháp sư tay cầm chèo, chèo đều theo nhịp sóng, ứng khẩu tiếp hai câu :

Bạch mao phô lục thủy.
Hồng trạo bải thanh ba.

Dịch:
Lông trắng phơi dòng biếc
Sóng xanh chân hồng bơi.
(Thích Mật Thể)

Lý Giác ngạc nhiên, không ngờ anh chèo đò Việt Nam lại có tài xuất khẩu thành thi một cách thần diệu như vậy.


Biết đâu, người xưa nói "Bải Trạo ", bơi...dầm, chèo?