PDA

View Full Version : Vừa đọc Vừa Thèm



lê hồng khánh
07/15/2011, 09:48 AM
CƠM – MẮM – RAU – CÁ
VÀ BỮA ĂN CỦA NGƯỜI QUẢNG NGÃI
:sorcerer:
Lê Hồng Khánh

Cũng như hầu hết cư dân ven biển miền Trung, người Quảng Ngãi sống trên mảnh đất có những dãi đồng bằng hẹp phù sa sông, xen kẻ với những dãi đất bạc màu, nghiêng về phía biển là lô nhô cồn cát, đầm, phá, cù lao. Cá từ biển, cây trái từ nguồn theo đường bộ, đường sông giao lưu hai chiều xuôi ngược, ngang qua những vùng đồng bằng, nhiều gạo, nhiều ngô khoai, khiến bữa ăn của người Quảng Ngãi nhiều khi thấy đủ cả hương vị của rừng, sông, ruộng, biển. Người đồng bằng Bắc bộ, không quen lắm với cách chế biến những món ăn từ nguyên liệu biển, kể cả nước mắm; trong khi ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, sản phẩm mang về từ núi rừng không dễ thấy trong những bữa ăn hàng ngày. Bởi thế canh mít non nấu cá chuồn là món riêng của người Nam Trung bộ, món mắm nhum mang đầy hương vị biển chỉ có ở Sa Huỳnh.
Cư trú ở vùng nhiệt đới gió mùa, từ ngàn đời quen tập quán làm lúa nước nên trong mâm ăn của người Việt nói chung, người Quảng Ngãi nói riêng, cơm nấu từ gạo vẫn là thức dẫn đầu trong 4 thức cơm – mắm – rau – cá. Tuy chẳng có được những cánh đồng “thẳng cách cò bay” như đồng bằng sông Hồng, đồng bằng Nam bộ, nhưng phù sa bồi đắp từ các con sông Trà Bồng, sông Vệ, Trà Khúc, Trà Câu cùng với sức chịu đựng mưa nắng nhọc nhằn của người Quảng Ngãi từ đời nầy qua đời khác cũng tạo được nhiều cánh đồng lúa nổi tiếng phì nhiêu, nhiều thóc, như Bến Ván, Trì Bình (Bình Sơn), Tú Sơn, Thi Phổ (Mộ Đức), Phong Niên, Diên Niên (Sơn Tịnh), La Hà (Tư Nghĩa), Đồng Dinh, Đồng Kè (Nghĩa Hành):

Đồng nào rộng bằng đồng Thi Phổ
Thổ nào cao bằng thổ Ba Tơ
Em thương anh chín đợi, mười chờ
Mía kia lên ngọn trổ cờ đã lâu...

Ấy vậy mà một thời hạt gạo làm ra cũng chẳng đủ nuôi người, để qua cho hết ngày giáp hạt nồi cơm phải độn thêm khoai lang, khoai mì, bắp, đậu. Cho đến những năm cuối thế kỷ XX, khoai lang vẫn là nguồn lương thực quan trọng của người Quảng Ngãi. Từ Bình Sơn vào Đức Phổ, ngược lên Nghĩa Hành, Ba Tơ, Minh Long, đâu đâu cũng có những vùng trồng khoai lang sai củ, nhiều tinh bột, ăn tươi đã ngon, ghế măng khô càng khoái khẩu, như Gò Cát (Sơn Tịnh), Long Phụng (Mộ Đức), Thạch An (Bình Sơn)...

Củ lang mỏng vỏ, đỏ da,
Em muốn về An Thổ theo ta mà về.
Hải Môn với bển cùng quê,
Gần sông tắm mát, chợ kề một bên.

Ngoài khoai lang, khoai mì, bữa cơm người Quảng theo mùa còn độn thêm bắp xước, bắp nghiền, khoai môn, củ từ, củ lăng; lại khi đãi khách thì độn đỗ xanh, đỗ trắng.
Hạt lúa, củ khoai gắn bó với niềm vui, nỗi buồn, những lo toan thường ngày của người dân quê miền sông Trà, núi Ấn. Bà con, bạn bè lâu ngày gặp nhau, sau câu chào thân mật, vấn tin nhau về sức khoẻ là thăm hỏi chuyện mùa màng, khảo giá thóc, giá khoai. Đến chuyện nam nữ tâm tình cũng cậy đến củ lang khô, lúa trì trì để tỏ tấc lòng:

Củ lang khô năm tiền séc giạ
Lúa trì trì trị giá mười hai
Đôi ta xứng gái vừa trai
Kết đôi phu phụ nào ai biểu đừng
Đò đưa tới bến đò ngừng
Bạn thương ta buổi trước, nửa chừng phải thương luôn.

Có cơm thì cần mắm. Mắm chế biến theo phương pháp lên men truyền thống từ hai nguyên liệu chính là muối và cá biển (cá cơm, cá nục, cá mòi, cá trích, cá bò, mực…) là món hầu như không thể thiếu trong bữa ăn người Quảng Ngãi. Ở đây có những nại muối được biết đến trong cả nước như Xuân An (Sơn Tịnh), Sa Huỳnh (Đức Phổ). Nước mắm ngon có tiếng phải kể đến Tổng Binh (Bình Sơn), Kỳ Tân, An Chuẩn (Mộ Đức). Cũng là mắm, nhưng trở thành đặc sản là mắm nhum Sa Huỳnh, mắm ruột cá ngừ An Kỳ, An Hải:

Muối Xuân An, mắm An Kỳ
Khoai lang dưới trảng, gạo thì Đường Trung.

Ca dao đất Bắc, ví đôi lứa xứng đôi như “đũa ngọc mâm vàng”. Anh con trai mõm đất muối trắng Sa Huỳnh lại ví phận mình nghèo như “đôi đũa tre yếu ớt”, còn cô gái, chắc là giàu sang kia, như “con mắm nhum”:

Sớm mai anh ngủ dậy
Anh súc miệng
Anh rửa mặt
Anh xách cái rựa quéo
Anh lên hòn núi Quẹo
Anh đốn cây củi còng queo
Anh than với em cha mẹ anh nghèo
Đôi đũa tre yếu ớt chẳng dám quèo con mắm nhum.

Đời thuở, chẳng thấy ai như anh chàng đốn cây củi còng queo trên hòn núi Quẹo kia, dám đem cô con gái đang xuân nhà người ta so ngang với... con mắm! Mà kỳ thật, so như vậy cô gái mới thấy mình sang. Sang, bởi ngày trước người Sa Huỳnh hàng năm phải đem mắm tiến cho vua. Sang, bởi vì cái lệ ấy mà mắm nhum còn được mang tên “mắm tiến”. Nào đâu phải là lời kể quê mùa lưu truyền trong chốn dân gian, chuyện các ông Hoàng bà Chúa tận ngoài Huế thèm món mắm làm từ con nhum Sa Huỳnh được sách sử chép lại hẳn hoi: “Mắm nhum: sản ở các đảo ngoài biển, khoảng đời Minh Mệnh đặt họ mắm nhum 5 người, mỗi năm phải nộp 12 cân mắm” . Ấy là lời các sử gia nhà Nguyễn chép trong sách “Đại Nam nhất thống chí”, hỏi có phải sang chưa?
Tiếp theo cơm, mắm là mớ rau, con cá. Trồng tỉa, chăm bón trong vườn là rau muống, rau cải, bù ngót, mồng tơi, cà tím, cà trắng, cà chua, bí đao, bí đỏ, bầu, mướp, khổ qua, hoa thiên lý, đậu đũa, đậu rựa, trái vả, dưa chuột, dưa gang, giá đỗ, măng tre, củ sắn (củ đậu)... Mọc hoang, xen theo luống bắp, nương khoai, bờ sông, vồng đất là rau má, càng cua, rau dịu, rau dền, thài lài, rau sam, rau đắng... Thỉnh thoảng trên nguồn đưa xuống là rau ranh, lá lốt, rau dớn, mít non. Rau đậu có thể ăn sống , hấp, nấu canh, làm gỏi, luộc, lùi, chiên...

Em có chồng về chỗ lôi thôi
Cực em, em chịu bạn cũ ơi đừng phiền
Cà lùi, bí luộc, măng chiên
Giàu nghèo tự số, nợ duyên tự trời.

Trong vườn nhà, cây gia vị, kè kè với rau xanh. Nầy là hành, hẹ, tỏi, chanh, tiêu, ớt, củ gừng, củ nghệ; kia là rau quế, ngò ta, ngò tàu, rau húng, rau ngổ, bạc hà...
Lại có cả những thức vừa là rau, vừa là gia vị, như tía tô, lá lốt, lá dang. Từ rất lâu, nhiều làng xóm ven sông ở Quảng Ngãi đã thành những vùng chuyên canh rau nổi tiếng như Thanh Khiết, Ba La (Tư Nghĩa), Sung Tích (Sơn Tịnh), Đông Yên (Bình Sơn).

Ba La đất tốt trông hành
Đã xinh con gái lại lành con trai.

Nhắc đến hành, đến tỏi mà không nhớ đến Lý Sơn thì quả đáng trách. Tỏi Lý Sơn thơm, nhiều tinh dầu, gần đây đã được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận thương hiệu quốc gia và nhanh chóng nổi tiếng trong cả nước. Trồng hành, trồng tỏi là một nghề đem lại cơm no, áo ấm cho nhiều gia đình người dân đất đảo:

Chiều chiều nước cạn bày gò
Để em xách mủng ra mò rau đông
Anh đi đội đất trồng hành
Nuôi con nuôi cái, sắm sanh cửa nhà.

Tỏi cay thơm, gừng cay nồng, ớt còn cay hơn nữa. Dân gian bảo rằng, người trên rừng mà xuống biển, hay người dưới nại mà ngược đầu nguồn vì “lạ nước” nên ăn ớt chẳng biết cay. Chuyện đó đúng không chưa biết, nhưng sự lạ là có người ăn gừng quên cay, còn ăn ớt lại thấy “ngọt ngay như đường”. Nào có ai đặt điều bịa chuyện cho ai, là người ta tự xưng ra đấy:

Thương anh thương quá, thương chừng
Trèo truông quên mệt, ngậm gừng quên cay
Nhác trông thấy bóng anh đây
Ăn chín lạng ớt ngọt ngay như đường!


Ở đâu hát rằng “Ớt nào mà ớt chẳng cay?”, còn đây, quê tôi, ớt chẳng những không cay mà còn thêm vị ngọt!
Nồi cơm nóng bên chén mắm thơm phưng phức, đĩa rau luột còn roi rói màu xanh, trả cá kho mằn mặn với tô canh ngọt lừ là vừa đủ cho một bữa cơm đầm ấm gia đình nơi thôn trang bình dị.
Cách đây chưa lâu, mớ cá đồng, con cua, con ốc tự kiếm lấy ở đồng làng, ao chuôm hay mom sông, khe suối để thêm đậm cho bữa ăn nghèo chẳng qua khó như bây giờ. Đàn ông, con trai thì thả ống, quăng chài, thả chà, đi soi, câu cần, đánh lưới, đi nơm, tát ao, đi nhủi, đứng nhứt, đặt nò, bủa câu, thả trúm; đàn bà, trẻ con chỉ đơn giản mò cua, bắt ốc, thả lờ, giăng câu. Thương biết mấy lời đứa con nhà nghèo lỡ quấy bị mẹ đánh đòn:

Mẹ ơi đừng đánh con đau
Để con bắt ốc hái rau mẹ nhờ
Mẹ ơi đừng đánh con khờ
Để con thả lờ kiếm cá mẹ ăn.

Cá sông, cá đồng thì tự mình kiếm lấy, còn cá biển thì nhờ qua nậu rỗi. Nửa đêm đến tưng sáng ghe thuyền về bến; cá, mực, ghẹ, cua, tôm, ốc vừa cập bờ đã vội theo thúng, mủng, trạt, nừng của bạn rỗi, chân không bén đất chạy thấu lên nguồn cho cá chẳng kịp ươn. Vùng biển Nam Trung bộ là nơi hội tụ của nhiều dòng hải lưu ấm, lạnh ven bờ, tập trung nhiều phiêu sinh vật nên cũng hút theo về biết bao nhiêu loài cá. Chỉ riêng ở Quảng Ngãi, người bình dân đã có thể kể hàng chục bài vè, mỗi bài nhắc tên hàng trăm loài cá:

Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè con cá
Cá biếc cá bè
Cá kè cá nục
Cắt ra nhiều khúc
Là con cá chình
Hay đi rập rình
Là con cá ve
Chồng nói vợ nghe
Là con cá mác
Nghiện trò cờ bạc
Là con cá cờ
Ngủ đem hay sờ
Là con cá ngứa
Ngày thời ba bữa
Là con cá cơm
Ăn chẳng kịp đơm
Là cá hấp tấp
Hay trèo lên dốc
Là con cá leo
Miệng thở leo pheo
Là con cá đuối
Hay đi hái củi
Là con cá rựa
Không chòng mà chửa
Là con cá nóc
Hay nằm mà khóc
Là con cá lăn
Quần áo lăng xăng
Là con cá dảnh…

Dọc theo ven biển Quảng Ngãi, từ đầu xuân qua đầu hạ, xôn xao, tấp nập là mùa cá chuồn. Cách bến cá chừng quá buổi đường đổ lại thì ăn cá chuồn tươi. Xa hơn nữa, hoặc muốn để qua vài ba ngày, phải mua chuồn hấp. Vùng núi xa hoặc vào ngày mưa ngày gió, bằng lòng vậy với những con chuồn muối, chuồn thính, dẫu không sánh được với chuồng tươi, chuồng hấp, nhưng khi đem kho dưa, kho dừa, kho cà muối, chưng cách thuỷ hoặc nướng trên bếp than hồng cũng khiến bữa ăn đỡ phần kham khổ, thêm vị mặn mà.
Có lẻ không có loài cá biển nào bắt mối với các món ăn của người bình dân Quảng Ngãi như con cá chuồn. Cá tươi mươi thì kho ngọt, làm gỏi, nấu canh, nướng dầm mắm ớt tỏi. Canh cá chuồn dưa hấu, nồi cơm gạo ba trăng ghế thêm ít khoai lang xắt măng, lại thêm chén mắm Tổng Binh dầm qua trái ớt cay sè, mới dọn ra mâm đã nghe cái thèm rưng rưng nơi đầu lưỡi. Cá hấp qua rồi thì cuốn bánh tráng, hay cắt thành 2 khúc đem kho dưa cải muối, nấu canh rau muống hoặc đọt khoai lang. Cá thính bột gạo, bột bắp thì đem chưng cách thuỷ, chất béo động vật ngầy ngậy từ con cá thấm sang chất béo tinh bột bùi bùi hùa nhau làm vơi nồi cơm hôi hổi. Cá chuồn muối là món dự trữ cho những ngày đông tháng giá, hay những lúc bận bịu nông tang, các bà, các chị không còn thời gian ra chợ. Cá chuồn muối nướng than hồng hay kho dừa măn mẳn, cái ngon như tựu hết ở đầu mõm giòn giòn. “Nhứt đám ruộng trước ngõ, nhì cái mỏ cá chuồn” là vì vậy!
Nói đến cá chuồn ai không nhớ mít non? Ngẫu nhiên hay là duyên nợ mà mùa mít non cũng khớp với mùa cá chuồn? Người miệt biển nhớ mít non, hiểu lòng bạn ở đầu nguồn không quên hương vị cá chuồn. Câu ca dao của người Quảng Ngãi mà cũng là của cả một cùng ven biển dặm dài Nam Trung bộ:

Ai về nhắn với nậu nguồn
Mít non gởi xuống, cá chuồn gởi lên.

Mà đâu chỉ cá chuồn. Con cá ngon bè rớ, con cua lột đầu ghềnh đã gắn bó tha thiết tự bao đời với cuộc sống gian lao của người Quảng Ngãi, kẻ quê - người biển, nậu chợ - bạn nguồn. Có lẻ trong Nam, ngoài Bắc không ở đâu mà con cá mắm lại thành quà tặng sui gia trong những dịp thăm viếng qua lại lẫn nhau nhân ngày xuân dịp tết, thậm chí làm quà sính lễ, bên cạnh trứng gà, đỗ xanh, nếp thơm, bánh tét, mực khô. Thật mà ngỡ như đùa, nên đẻ ra câu chuyện tếu táo, trêu chọc lẫn nhau cho tiếng cười cất lên làm dịu bớt mưa nắng nhọc nhằn:

Tiếng đồn chị Bốn có duyên
Anh Bốn đi nói bốn thiên cá mòi
Chẳng tin dở quả mà coi
Mít non ở dưới cá mòi ở trên!

Thử hỏi những người Quảng Ngãi tha hương, có ai không nhớ đến những bữa cơm rau với món cá mòi chưng vào những kỳ mưa đông, gió bấc, ngày nọ nối ngày kia. Chỉ một con cá mòi muối ướp ấy thôi mà bà mẹ quê khéo tay có thể chế biến thành mấy món, món nào nhắc đến cũng nghe nước miếng ứa ra đến từng kẻ chưn răng. Nầy là đĩa đầu cá, xương cá băm nhuyễn nhồi với lòng đỏ trứng gà đem chiên dầu. Còn đây là chén cá muối đã lóc xương chưng cách thuỷ với muối sống, ớt xanh, tiêu sọ. Cơm gạo trì trì nóng hổi, đĩa rau tập tàng luột chấm với nước cá chưng béo ngậy, thỉnh thoảng nhón đầu đũa lên miếng cá mòi mằn mặn cay cay... Hình ảnh gia đình sum vầy bên mâm cơm bình dị cứ từ trong ký ức khuya sớm gọi ta về...
Bến Đá, tháng 6 năm 2011
LHK
:sorcerer:
P/S:
Ê, bà con!
Dời cái nầy đi chỗ khác thì nhớ đừng bỏ cái tên thằng tui, chán lắm.
Mà đợi đấy, kỳ sau sẽ là "Nước chè, thuốc rê"

xì trum
07/15/2011, 10:23 AM
Đọc bài này nhớ cá mắm QN quá anh K. Từ nhỏ đến giờ tui chưa được ăn mắm Nhum bao giờ. Ở bên này mỗi lần đi ăn sushi ở tiệm Nhật là lúc nào tui cũng chơi vài miếng Nhum tươi (Uni). Tui chịu nhất là cái món cá mòi chưng cách thủy đó. Ăn với cơm trắng hết phản luôn.

PDK
07/15/2011, 10:34 AM
Đọc bài này nhớ cá mắm QN quá anh K. Từ nhỏ đến giờ tui chưa được ăn mắm Nhum bao giờ. Ở bên này mỗi lần đi ăn sushi ở tiệm Nhật là lúc nào tui cũng chơi vài miếng Nhum tươi (Uni). Tui chịu nhất là cái món cá mòi chưng cách thủy đó. Ăn với cơm trắng hết phản luôn.


Chị tổ phó nhà anh ... có chịu hay hông ? :wub:


Tui, từ nhỏ ... đến khi lấy dzợ, má tui cứ cá muối cắt lát, chưng với thịt bầm ... nên ... nghe noái tới lòa đã mê.

Ngày lấy dzợ, chị tổ phó ... hổng thích cái món đó :sweatingb Chịu thua :D Làm ăn một mình thì kỳ, mòa hổng lồm thì ... cũng nhớ nhớ :D

Bên ni có cá muối của tụi Thái Lan bỏ trong vĩ 2 lát một vĩ [đựng trong vĩ nhưa cứng trong suốt], tui hay mua cho má tui chưng ăn... và có hỏi ngon không ... thì bao giờ cũng được trả lời ... ngon [nhiều lúc tui hổng biết ... có ngon thiệt hay không nữa ... không biết vì nó ngon thiệt hay ngon tại vì ... thèng con quí tử mua cho ... nên nó ngon ? :sweatingb]



:D :D :D

bilu
07/15/2011, 10:35 AM
CƠM – MẮM – RAU – CÁ
VÀ BỮA ĂN CỦA NGƯỜI QUẢNG NGÃI
:sorcerer:
Lê Hồng Khánh


Ngoài khoai lang, khoai mì, bữa cơm người Quảng theo mùa còn độn thêm bắp xước, bắp nghiền, khoai môn, củ từ, củ lăng; lại khi đãi khách thì độn đỗ xanh, đỗ trắng.


vừa đọc vừa thọc nhà nghiên cứu văn hóa một cái nè...:rolleyes:

dân Quảng Ngãi hay miền trung mình...có biết/gọi "đỗ" không?





Thử hỏi những người Quảng Ngãi tha hương, có ai không nhớ đến những bữa cơm rau với món cá mòi chưng vào những kỳ mưa đông, gió bấc, ngày nọ nối ngày kia. Chỉ một con cá mòi muối ướp ấy thôi mà bà mẹ quê khéo tay có thể chế biến thành mấy món, món nào nhắc đến cũng nghe nước miếng ứa ra đến từng kẻ chưn răng. Nầy là đĩa đầu cá, xương cá băm nhuyễn nhồi với lòng đỏ trứng gà đem chiên dầu. Còn đây là chén cá muối đã lóc xương chưng cách thuỷ với muối sống, ớt xanh, tiêu sọ. Cơm gạo trì trì nóng hổi, đĩa rau tập tàng luột chấm với nước cá chưng béo ngậy, thỉnh thoảng nhón đầu đũa lên miếng cá mòi mằn mặn cay cay... Hình ảnh gia đình sum vầy bên mâm cơm bình dị cứ từ trong ký ức khuya sớm gọi ta về...
Bến Đá, tháng 6 năm 2011
LHK
:sorcerer:
P/S:
Ê, bà con!
Dời cái nầy đi chỗ khác thì nhớ đừng bỏ cái tên thằng tui, chán lắm.
Mà đợi đấy, kỳ sau sẽ là "Nước chè, thuốc rê"

ông thầy cho hỏi cái này...

dường như "cá mòi" chỉ còn là "dĩ vãng" và trong "tâm thức" của người lớn tuổi thui phải không?

tui nhớ hồi nhỏ trong bữa cơm gia đình, cứ nghe người lớn nói nhiều giai thoại về tụi "giặc lùn"...một cách tiếc nuối ..."bọn Nhật đem máy dụ cá mòi đi hết. Mùa mưa bão, đông lạnh, cơm trắng với cá mòi chưng, không còn gì bằng..."
và thời đó, tui cũng chẳng bao giờ biết mặt mũi con cá mòi ra sao?... :sweatingb

quanh đi quảnh lại chỉ có mỗi cá chuồn, cá nục, cá thu, cá ngừ, cá nhám, cá hồng, cá rô, cá phi, cá nòng nọc ( trắng bốc như pha lê, không xương)... và dĩ nhiên không thể nào quên con "cá lia thia" đá cùng lũ bạn ( chứ không phải ... để rỉa hết mấy sợi....đâu nghen :innocent:)

hay là bây giờ cá mòi đã quay trở lại biển Phú Thọ rùi???

:D :D :D

PDK
07/15/2011, 10:54 AM
vừa đọc vừa thọc nhà nghiên cứu văn hóa một cái nè...:rolleyes:

dân Quảng Ngãi hay miền trung mình...có biết/gọi "đỗ" không?

:D :D :D


Cái khúc đó ... nó lai ... cái khúc chửa dzợ, chửa con ... lang thang nơi đất Béc :D




:D :D :D

TomCat
07/15/2011, 12:46 PM
Mấy bác đừng nghe ông LHK ổng phỉnh...en cơm độn với mắm cái già mau đi theo Bác :wink: :wink: :wink:

DongSaBang
07/15/2011, 03:36 PM
Ấy vậy mà một thời hạt gạo làm ra cũng chẳng đủ nuôi người, để qua cho hết ngày giáp hạt nồi cơm phải độn thêm khoai lang, khoai mì, bắp, đậu. Cho đến những năm cuối thế kỷ XX, khoai lang vẫn là nguồn lương thực quan trọng của người Quảng Ngãi. Từ Bình Sơn vào Đức Phổ, ngược lên Nghĩa Hành, Ba Tơ, Minh Long, đâu đâu cũng có những vùng trồng khoai lang sai củ, nhiều tinh bột, ăn tươi đã ngon, ghế măng khô càng khoái khẩu, như Gò Cát (Sơn Tịnh), Long Phụng (Mộ Đức), Thạch An (Bình Sơn)...


Cám ơn anh LHK cho ăn một bửa cơm đậm đà quê hương.

Tui nhớ ngày xưa cũng có những ngày ăn cơm độn, cơm ghế khoai lang khoai mì, "đậu". Mà đậu thì có đậu phụng (còn gọi là đậu tứ quý), đậu đen, đậu xanh, đậu nành, đậu cu ve,..., đậu hủ. Tui nhớ dân làng tui có ghế đậu phụng tươi lột bỏ võ, ăn rất thơm (như sau này người ta nấu xôi đậu phụng vậy). Nhưng ngày ấy mà ghế đậu phụng tươi là sang đấy! Đậu xanh thì khi chưa già lắm người ta hái về một ít hấp nguyên trái trong nồi cơm sau khi cơm đã chét nước. Rồi lấy ra nguyên trái, lột ăn cho vui miêng, thơm ngon, nhưng cũng thuộc về "hàng xa xí" rồi! Không biết cơm ghế đậu mà anh LHK nói ở trên có đậu phụng chăng? Còn cơm "ghế măng khô" thì không nhớ nỗi, mà cũng không biết măng gì, có phải măng tre?

Cá mòi muối chưng cách thủy có lẽ là "đặc sản" Quảng Ngãi, ngon và thơm hết chê. Con cá mòi mập, thịt đỏ có vị mặn của muối biển, dích vào đầu đủa một chút cá và với miếng cơm trắng là đủ hương vị mặm mà thơm ngon của miền biển. Hình như mùa làm mía cũng là vào mùa cá mòi!

lê hồng khánh
07/17/2011, 07:39 AM
Đọc bài này nhớ cá mắm QN quá anh K. Từ nhỏ đến giờ tui chưa được ăn mắm Nhum bao giờ. Ở bên này mỗi lần đi ăn sushi ở tiệm Nhật là lúc nào tui cũng chơi vài miếng Nhum tươi (Uni). Tui chịu nhất là cái món cá mòi chưng cách thủy đó. Ăn với cơm trắng hết phản luôn.

Nhiều nhà hàng ở Phú Quốc bây giờ cũng có món nhum ăn tươi theo kiểu Nhật. Ngoài lao Ré nhum bắt về nấu cháo. Chỉ có ở Sa Huỳnh và ít hơn là ở Hoài Nhơn (Bình Định) mới nhiều con nhum ta, màu đỏ thẫm ngả sang đen, thịt chắc và thơm. Nhum ta làm mắm thì được, loại nhum khác cũng được, nhưng... thối!


Chị tổ phó nhà anh ... có chịu hay hông ? :wub:


:D

Bên ni có cá muối của tụi Thái Lan bỏ trong vĩ 2 lát một vĩ [đựng trong vĩ nhưa cứng trong suốt], tui hay mua cho má tui chưng ăn... và có hỏi ngon không ... thì bao giờ cũng được trả lời ... ngon [nhiều lúc tui hổng biết ... có ngon thiệt hay không nữa ... không biết vì nó ngon thiệt hay ngon tại vì ... thèng con quí tử mua cho ... nên nó ngon ? :sweatingb]



:D :D :D

Muốn bà già hết khen ngon thì cứ gởi một ngày 2 vĩ, mỗi vĩ 2 lát, liên tục trong một tháng. Nếu còn khen ngon, gởi tiếp tháng nữa. Cứ làm như vậy, như vậy...


vừa đọc vừa thọc nhà nghiên cứu văn hóa một cái nè...:rolleyes:

dân Quảng Ngãi hay miền trung mình...có biết/gọi "đỗ" không?




ông thầy cho hỏi cái này...

dường như "cá mòi" chỉ còn là "dĩ vãng" và trong "tâm thức" của người lớn tuổi thui phải không?

tui nhớ hồi nhỏ trong bữa cơm gia đình, cứ nghe người lớn nói nhiều giai thoại về tụi "giặc lùn"...một cách tiếc nuối ..."bọn Nhật đem máy dụ cá mòi đi hết. Mùa mưa bão, đông lạnh, cơm trắng với cá mòi chưng, không còn gì bằng..."
và thời đó, tui cũng chẳng bao giờ biết mặt mũi con cá mòi ra sao?... :sweatingb



:D :D :D

Dân le thi xa, lại đi Tây, ở Mỹ mà cù lần thiệt! Ha ha ...



Cái khúc đó ... nó lai ... cái khúc chửa dzợ, chửa con ... lang thang nơi đất Béc :D


:D :D :D
Củ lang Đồng Ngỗ
Đỗ phụng Đồng Huân
Chàng bòn thiếp mót bỏ chung một gùi.

Ai người Nghĩa Hành mà không thuộc câu trên thì giơ tay lên?

Tập làm vông
Chị có chồng
Em ở giá
Chị ăn cá
Em mút xương
Chị nằm giường
Em nằm đất
Chị ăn mật
Em liếm ve
Chị ăn chè
Em liếm bát
Chị ca hát
Em vỗ tay
Chị ăn mày
Em xách bị
Chị làm đĩ
Em xỏ tiền
Chị đi thuyền
Em đi bộ
Chị cà đỗ
Em nấu canh
Chị nêm hành
Em nem tỏi !...

Ai hồi nhỏ chưa từng đọc bài nầy thì giơ chưn lên?


Mấy bác đừng nghe ông LHK ổng phỉnh...en cơm độn với mắm cái già mau đi theo Bác :wink: :wink: :wink:

Hôm trước nghe qua lại chuyện mắm cái, mắm cáy, buồn cười thiệt nghen!
Huế là "dân mắm ruốc", Quảng Ngãi là "dân mắm cái", Nghĩa Hành mắm gì?


Cám ơn anh LHK cho ăn một bửa cơm đậm đà quê hương.

Tui nhớ ngày xưa cũng có những ngày ăn cơm độn, cơm ghế khoai lang khoai mì, "đậu". Mà đậu thì có đậu phụng (còn gọi là đậu tứ quý), đậu đen, đậu xanh, đậu nành, đậu cu ve,..., đậu hủ. Tui nhớ dân làng tui có ghế đậu phụng tươi lột bỏ võ, ăn rất thơm (như sau này người ta nấu xôi đậu phụng vậy). Nhưng ngày ấy mà ghế đậu phụng tươi là sang đấy! Đậu xanh thì khi chưa già lắm người ta hái về một ít hấp nguyên trái trong nồi cơm sau khi cơm đã chét nước. Rồi lấy ra nguyên trái, lột ăn cho vui miêng, thơm ngon, nhưng cũng thuộc về "hàng xa xí" rồi! Không biết cơm ghế đậu mà anh LHK nói ở trên có đậu phụng chăng? Còn cơm "ghế măng khô" thì không nhớ nỗi, mà cũng không biết măng gì, có phải măng tre?


Đậu xanh, đậu đỏ, đậu đen, đậu phụng đều ghế cơm, ghế xôi được cả. Nhưng ghế ăn hoài hoài thì chỉ có nhà khá giả thôi.
Măng khô đây là khoai lang xắt măng . Đầu tiên là xắt lát, sau lấy cái lát đó xắt thành măng rồi đem phơi khô.

DongSaBang
07/17/2011, 04:51 PM
Củ lang Đồng Ngỗ
Đỗ phụng Đồng Huân
Chàng bòn thiếp mót bỏ chung một gùi.

Ai người Nghĩa Hành mà không thuộc câu trên thì giơ tay lên?



Ahha… tui là dân Nghĩa Hành đây, nhưng không thuộc hai câu trên :D Buồn thiệt! Nên giơ tay lên trước! :D

Theo tui nghĩ “Củ lang Đồng Ngỗ” thì bất biến rồi, nghĩa là củ lang thì phải là củ lang Đồng Ngỗ, nếu ở xứ Quảng. Nhưng “Đỗ phụng” thì có lẽ không đỗ phụng nào đặc biệt cả, cho nên sau hai chữ “Đỗ phụng” người ta thường bỏ vào địa danh nào cũng được, chủ yếu là dùng để nói lên lời “tán tỉnh” trai gái. Cho nên có nơi nghe người ta nói:

“Củ lang Đồng Ngỗ
Đỗ phụng Đông Dinh
Chàng bòn thiếp mót để chung một gùi…”

Rồi có nơi người ta nói:

“Củ lang Đồng Ngỗ
Đỗ phụng Hà Nhung
Chàng bòn thiếp mót để chung một gùi…”

Nhưng: “Củ lang Đồng Ngồ/ Đỗ phụng Đồng Huân…” thì tui hơi thắc mắc! Vì quận Nghĩa Hành có xã Nghĩa Thành (nay là Hành Thịnh) có một địa danh là Gò Huân hay Hòa Huân, nơi này có trồng đậu phụng. Gò Huân là môt khu đất cao nằm bên sông Ba Vực (một khúc của sông Vệ,) qua khỏi đèo Quán Thơm một đoạn (nếu đi từ xã Hành Thịnh lên). Gò Huân cũng bằng phẳng nhưng không nằm dưới trủng như những cánh ĐỖNG. Tui nghĩ GÒ khác với ĐỒNG vì GÒ nằm trên cao. Nhưng khi nói đến Gò Huân thì người ta nói đến mía, vì mía là “đặc sản” của Gò Huân.

Hay là Nghĩa Hành có một Đồng Huân nào khác Gò Huân (Hòa Huân)? Biết đâu nhờ anh LHK mà tui lại biết thêm về quê tui. Nói chứ lâu lắm rồi, quê hương cái gì cũng lạ.

nad
07/17/2011, 08:29 PM
Vừa rồi về qn......lên nghĩa hành chơi.....thấy ở nhà thằng em..... họ xa lơ xa lắc...có một rỗ đậu phụng còn sống.....mợt rỗ khoai lang sống.

Không lẻ cứ đu đưa cái võng ngoài vườn hoài.........em xúi nó ....ê luộc đậu....nấu khoai ân mầy.:hug:

nó ngạc nhiên hỏi.....cũng thích cái nớ sao??? ... em nói.......tạo không khí vậy mà .

xúm nhau....kẻ nhốm bếp bằng rơm....người lo rửa củ....bắt nồi lên bếp ....được vài phút...........kẻ thì hối đi cho kip giờ hẹn........kẻ thì nói ân cái chi mòa cực rứa hè...xuống chợ tỉnh mua rẻ rề.
Em nóng ruột cứ hết giở vung, lai đun củi, đun củi.......thử tối thử lui....mà tụi nó vẫn chưa chịu chín ......lại hối...hối...:sweatingb

nhưng em ko nản..... cuối cùng 2 nồi khoai , đậu phộng....cũng đc. vớt ra cho vào 2 bao ni lông to .....đem theo xe .... xuống biển Mỹ Khê..........cho các dì cậu ăn....:thumbsup:

khoai ngon....đậu phộng lai càng ngon hơn....:thumbsup:

Về lai sg.....điên thoại reo liên tục..... hahaha:sweatingb

Em có hỏi nó khoai ,đậu ở đâu có vậy???..nó trả lời của phụ huynh cho.

Em quên hỏi nó....khoai ,đậu trồng ở miệt nào???? :hug:

:wub: :wub: :wub:

nad
07/17/2011, 08:51 PM
Cho em kể tiếp.:thumbsup:

Những năm mòa mấy bác kể ăn độn khoai lang ,bo bo ,củ mì....em lại nhớ lại chuyện ở nhà em.

Khác với mọi người.....mẹ em nghèo nhưng lại xài sang.....đã nghèo lại đông con.... nhưng mẹ em ko bao giờ biết ăn độn......đến bữa....nồi cơm lúc nào cũng trắng phao.....mùi thơm của loại gạo Mùa Mộ Đức thơm ngào ngạt....:hug:

Gần đó là nhà của Dì em.....chỉ có 2 mẹ con......đến bữa.....nồi cơm lúc nào cũng thấy một lớp khoai lang cắt lát...... phủ trên mẹt nồi...:hug:

Em khác mẹ em ở chỗ .....ngày nào cũng bới môt chén cơm trắng....chạy sang nhà của Dì.....xin đổi một chén cơm độn .....:hug:

Sau nầy vào sg.....thời buổi khó khăn.......nếu hôm nào có gế thêm bo bo.....thì em lại giành lấy bo bo cho mình :sweatingb

Giờ....lại thèm miếng cơm cháy nấu bằng củi...:sweatingb

:wub: :wub: :wub:

PDK
07/17/2011, 08:52 PM
Đậu Phụng/Phọng/Phộng ... dzị mấy thầy ?


Trong 1 bài mà anh Nad noái tới 2 chữ ... khác nhau :D

Bên ni củ lang, đậu phụng tươi đầy dẫy :D [Tui: Đậu Phụng :D]

Mùa này là mùa đậu phụng, cứ 1 hai tuần làm một bộc đem dzìa nấu khoảng 2 tiếng ... :thumbsup:

Còn củ lang thì bên ni ... một ... rừng ... nhập khẩu đủ mọi loại củ lang khắp nơi trên thế giới. Riêng em, em chỉ thích loại ... méc nhứt :sweatingb Hổng phải, thích cái loại củ khoai mà ngoài vỏ thì trắng, nhưng trong ruột thì tím [như củ lang dương ngọc], nấu lên thì ... bùi :wub:. Khổ nỗi, loại này ... méc nhứt :sweatingb Hồi chiều mới dớt một mớ, sáng mai ... gói theo 1 củ đem đi lồm :D



http://www.hawaiipride.com/imagehp/sweet%20potato%20small%20pic.jpg



:D :D :D

nad
07/17/2011, 09:45 PM
đậu thì nói đậu....chứ đổ choa....rùi còn gì nữa mòa en? :wub: :wub:

lê hồng khánh
07/17/2011, 09:53 PM
Ahha… tui là dân Nghĩa Hành đây, nhưng không thuộc hai câu trên :D Buồn thiệt! Nên giơ tay lên trước! :D

Theo tui nghĩ “Củ lang Đồng Ngỗ” thì bất biến rồi, nghĩa là củ lang thì phải là củ lang Đồng Ngỗ, nếu ở xứ Quảng. Nhưng “Đỗ phụng” thì có lẽ không đỗ phụng nào đặc biệt cả, cho nên sau hai chữ “Đỗ phụng” người ta thường bỏ vào địa danh nào cũng được, chủ yếu là dùng để nói lên lời “tán tỉnh” trai gái. Cho nên có nơi nghe người ta nói:

“Củ lang Đồng Ngỗ
Đỗ phụng Đông Dinh
Chàng bòn thiếp mót để chung một gùi…”

Rồi có nơi người ta nói:

“Củ lang Đồng Ngỗ
Đỗ phụng Hà Nhung
Chàng bòn thiếp mót để chung một gùi…”

Nhưng: “Củ lang Đồng Ngồ/ Đỗ phụng Đồng Huân…” thì tui hơi thắc mắc! Vì quận Nghĩa Hành có xã Nghĩa Thành (nay là Hành Thịnh) có một địa danh là Gò Huân hay Hòa Huân, nơi này có trồng đậu phụng. Gò Huân là môt khu đất cao nằm bên sông Ba Vực (một khúc của sông Vệ,) qua khỏi đèo Quán Thơm một đoạn (nếu đi từ xã Hành Thịnh lên). Gò Huân cũng bằng phẳng nhưng không nằm dưới trủng như những cánh ĐỖNG. Tui nghĩ GÒ khác với ĐỒNG vì GÒ nằm trên cao. Nhưng khi nói đến Gò Huân thì người ta nói đến mía, vì mía là “đặc sản” của Gò Huân.

Hay là Nghĩa Hành có một Đồng Huân nào khác Gò Huân (Hòa Huân)? Biết đâu nhờ anh LHK mà tui lại biết thêm về quê tui. Nói chứ lâu lắm rồi, quê hương cái gì cũng lạ.

:sorcerer:
Cám ơn anh đã... cả tin tôi!
Nghĩa Hành nhà anh, theo tôi, là xứ đậu/đỗ phụng cũng hơi bị nổi tiếng. Ngày trước, đến mùa tỉa đậu, ở quê tôi (Sơn Tịnh), người ta lên Chợ Chùa hoặc vào Thi Phổ mua đậu giống. Mua rồi đi xe lam chở về. Mẹ tôi nói mua giống Mộ Đức, Nghĩa Hành trái đậu mới sai, hạt chắc. Hồi đó tôi cũng biết biết rồi, thấy có mấy người tỉa giống đậu mua ở chợ Sa, chợ Gò (đông Sơn Tịnh), tiền mua giống rẻ hơn, lại khỏi mất tiền đi xe lam; hoặc dùng hạt đậu thu hoạch mùa trước tỉa lại ,thì năng suất không bằng, trái đậu "bợp" rất nhiều. Nhà tôi, mỗi mùa tỉa chừng hơn mẫu ta đậu phụng, xe lam chở về chạy bành bạch trước ngõ, phun khói tùm lum. Có lần hai anh em tôi dại, lén lấy đậu giống ăn với đường đinh, bị mẹ tôi đập cho mỗi thằng cả chục roi, lằn ngang lằn dọc, nhớ cả đời!

:sorcerer:
Chẳng cứ gì củ lang Đồng Ngỗ. Củ lang Long Phụng, An Thổ cũng có điểm lắm:
"Củ lang mỏng vỏ đỏ da
Ai về Long Phụng theo ta thì về...

Củ lang mỏng vỏ đỏ da
Ai về An Thố theo ta thì về...

:sorcerer:
Câu tôi trích và những câu của anh nằm trong một loạt các "dị bản" mà chúng tôi sưu tầm được ở Nghĩa Hành. Riêng câu tôi dùng trích từ sưu tập của anh Cao Chư (đã xuất bản), một gã Hành Thịnh chính hiệu. Khi nói với nhiều người, thói quen chung của người nghiên cứu là dùng những gì đã xuất bản, để dễ làm sở bằng. Tui không rành chỗ nầy lắm, dù đi qua đi lại đèo Quán thơm nhiều lần. Theo tôi, Đồng Huân và Gò Huân chỉ là một. Sự chuyển đổi qua lại giữa "đồng" và "gò" (hoặc "cù") cũng thấy hay xảy ra. Quê tôi có đồng Cù Lại, rồi đồng Cù Bành (cù cũng là gò đất cao mà). Ở xã Tịnh Đông (tây Sơn Tịnh) có cánh đồng Gò Cao, vì nằm cạnh một địa danh có tên là Gò Cao (nơi xảy ra trận Ba Gia, năm 1965). Đồng, theo nghĩa hẹp là một cánh đồng nào đó, tương đối bằng phẳng, thấp hơn gò (cù), nhưng cao hơn bàu. Đồng, còn có nghĩa rộng hơn là "xứ đồng", thường gặp trong các trích lục ruộng đất thời trước 1975 và trong văn tế. Khi nói xứ đồng thì người ta có thể dùng "Xứ đồng Gò Huân", "xứ đồng Cù Lại", "xứ đồng Bàu Tre", "xứ đồng Bàu Ấu"... Nhưng chỉ là ý kiến chủ quan của tôi, có thể chưa đúng. Chắc chắn tôi sẽ lên Nghĩa Hành, để hỏi thêm lần nữa cho rõ. Ở comment trên, chủ yếu tôi muốn chứng minh cho hai ông trời BL và PDK, rằng "đỗ" không phải của người Bắc, mà là chính người Quảng Ngãi. Anh để ý sẽ nhận ra ngay, chữ "Ngỗ" câu trên bắt vần với chữ "Đỗ" ở câu dưới. Dù là Đồng Dinh, Gò Huân, Đồng Huân hay Hà Nhung thì cũng là "đỗ", chứ không phải "đậu". Một khi khác tôi sẽ chứng minh, "đậu" không phải là của người Bắc, mà là của người Trung, cụ thể là Nghệ Tĩnh...
Nhưng chuyện ấy thì "...anh để đó đã/ anh ra chợ Giã/ mua bộ chén chung" ha ha...

DongSaBang
07/18/2011, 04:42 AM
"Theo tôi, Đồng Huân và Gò Huân chỉ là một".

À! Thì ra là vậy, cám ơn anh đã cho biết.

Địa danh có nhiều khi "bị" chuyển đổi không cân nhắc lâu ngày sẽ thành thói quen, và sẽ gây tai hại về sau những thế hệ con cháu cứ thế mà gọi và cho đó là đúng. Cũng như ngày nay trên bản đồ người ta đề núi Đình Cương là núi "Đảnh Khương"!!! Tôi nghĩ chữ "Đảnh Khương" có từ thời chiến tranh, những người làm bản đồ là nhân viên Hoa Ky, họ không rỏ nên nhờ công sự viên người Việt giúp. Nhưng rủi ro là công sự viên người Việt không phải dân địa phương và nghe không rỏ nên Đình Cương thành ra Đảnh Khương! Rồi cứ thế những người trẻ mỗi khi có nhu cầu tìm tòi và nghiên cứu sẽ khai tử núi Đình Cương đi và thay vào những bài viết là núi Đảnh Khương. Thật là một chuyện buồn!

lê hồng khánh
07/18/2011, 06:10 AM
đậu thì nói đậu....chứ đổ choa....rùi còn gì nữa mòa en? :wub: :wub:

Cái dượng/cô nad nầy, chắc gì đậu còn mà đỗ hết. Đây nề:
Đi thi trường nhứt trường nhì
Trường ba không đậu trở về đậu...trơn!
:devil:

bilu
07/18/2011, 08:10 AM
Củ lang Đồng Ngỗ
Đỗ phụng Đồng Huân
Chàng bòn thiếp mót bỏ chung một gùi.

Ai người Nghĩa Hành mà không thuộc câu trên thì giơ tay lên?

Tập làm vông
Chị có chồng
Em ở giá
Chị ăn cá
Em mút xương
Chị nằm giường
Em nằm đất
Chị ăn mật
Em liếm ve
Chị ăn chè
Em liếm bát
Chị ca hát
Em vỗ tay
Chị ăn mày
Em xách bị
Chị làm đĩ
Em xỏ tiền
Chị đi thuyền
Em đi bộ
Chị cà đỗ
Em nấu canh
Chị nêm hành
Em nem tỏi !...

Ai hồi nhỏ chưa từng đọc bài nầy thì giơ chưn lên?




Thứ nhất, cái bài Đỗ phụng...ở Nghĩa Hành đó không mang đặc trưng hay bao hàm cho cả QN hay miền Trung. Người Nghĩa Hành nếu truy gia phả, phần đông có nguồn gốc từ Thanh Hóa... có thể một ông "cử", ông "nghè" nào đó ở Nghĩa Hành gốc Béc kì đặt ra bài vè đó, "bí vần"? :sweatingb, ông ta mới chơi chữ Đỗ vào ...Và bài vè đó chỉ có trong sách vở "bác học" của mấy ông làm văn hóa...còn thường dân như chú DSB hay YR...tui đoán chẳng biết??? :rolleyes:

Bài thứ hai...tập tầm vông...là một bài phổ thông...không phải chỉ có trẻ nhỏ QN nghêu ngao, ( nếu tui nhớ không lầm nó được giảng dạy ở chương trình mẫu giáo, hay trong các trò chơi của sinh hoạt hướng đạo, gia đình phật tử ... ) và cái bài "tập tầm vông" nó có rất nhiều phiên bản ...(như...
tập tầm vông,
chị lấy chồng, em ở góa,
chị ăn cá, em mút xương,
chị nằm giường, em nằm đất,
chị hút mật, em liếm ve,
chị ăn chè, em liếm bát,
chị coi hát, em vỗ tay,
chị ăn mày, em xách bị,
chị xe chỉ, em xỏ tiền,
chị đi thuyền, em đi bộ,
chị kéo gỗ, em lợp nhà,
chị trồng cà, em trồng bí,
chị tuổi Tý, em tuổi Thân,
chị tuổi Dần, em tuổi Mẹo,
chị kéo kẹo, em đòi ăn,
chị lăng xăng, em ních hết,
chị đánh chết, em la làng,
chị đào hang, em chui trốn..." ) nên không thể lấy một cái câu "chế nào đó" để khẳng định rằng hay một cách thuyết phục để chứng minh...


Ở comment trên, chủ yếu tôi muốn chứng minh cho hai ông trời BL và PDK, rằng "đỗ" không phải của người Bắc, mà là chính người Quảng Ngãi. Anh để ý sẽ nhận ra ngay, chữ "Ngỗ" câu trên bắt vần với chữ "Đỗ" ở câu dưới.

Nếu nhà văn hóa LHK hùng hồn tuyên bố như trên...tui nhân danh trường đại học xxxx phong cho ông danh hiệu Giáo Sư Tiến Sĩ Ngôn Ngữ Học ngay !!! :rolleyes:

Thui mượn lại lời nhà văn hóa năm tháng trước ...ở đây
http://quangngai.net/forum/showthread.php?t=18231&page=5

"muốn biết người ở phố Quảng Ngãi gọi cái bánh đó là bánh chưng hay bánh hộc, khi nào về quê, vào chợ tỉnh (bây giờ người ta bán bánh đó thường ngày) nghe thử người ta gọi là gì thì rõ thôi...
Một trong những đặc trưng quan trọng của ngôn ngữ là tính khu biệt/phân biệt. Nếu vào chợ tỉnh mà anh gọi " - Bán cho tôi cái bánh chưng!" thì người ta sẽ đưa cho anh cái bánh to tổ chảng của người Bắc, chứ không phải là cái "bánh chưng Quảng Ngãi" đâu."

tui xin sửa lại đôi chút...

Muốn biết người ở Quảng Ngãi gọi cái hột đen đen đỏ đỏ là Đỗ đen hay Đỗ đỏ..., mời nhà văn hóa chịu khó ghé vào chợ tỉnh ( hay chợ huyện cũng được ), kiếm cái bà bán hàng nói tiếng Quảng Ngỡi đàng hoàng nghen...và gọi " Bán cho tôi vài lon đỗ đen vài lon đỗ đỏ..." thì bà ta sẽ đưa cho nhà văn hóa cái gì ??? :innocent:

Hay sáng sớm mở hàng...nói như chị nad...bà ta sẽ...

"Đổ choa cái gì...mòa đổ, còn đổ đen đổ đỏ nữa, muốn đổ xì dầu hay đổ xì ngầu đây choa..."

:D :D :D

bilu
07/18/2011, 08:11 AM
À! Thì ra là vậy, cám ơn anh đã cho biết.

Địa danh có nhiều khi "bị" chuyển đổi không cân nhắc lâu ngày sẽ thành thói quen, và sẽ gây tai hại về sau những thế hệ con cháu cứ thế mà gọi và cho đó là đúng. Cũng như ngày nay trên bản đồ người ta đề núi Đình Cương là núi "Đảnh Khương"!!! Tôi nghĩ chữ "Đảnh Khương" có từ thời chiến tranh, những người làm bản đồ là nhân viên Hoa Ky, họ không rỏ nên nhờ công sự viên người Việt giúp. Nhưng rủi ro là công sự viên người Việt không phải dân địa phương và nghe không rỏ nên Đình Cương thành ra Đảnh Khương! Rồi cứ thế những người trẻ mỗi khi có nhu cầu tìm tòi và nghiên cứu sẽ khai tử núi Đình Cương đi và thay vào những bài viết là núi Đảnh Khương. Thật là một chuyện buồn!

chéc kiểu như Bẹc đèng???

http://quechoa.info/2011/07/16/song-sai-gon-va-chuy%E1%BB%87n-vui-c%E1%BB%A7a-d%E1%BB%97-trung-quan/

lê hồng khánh
07/18/2011, 09:24 AM
Ahha… tui là dân Nghĩa Hành đây, nhưng không thuộc hai câu trên :D Buồn thiệt! Nên giơ tay lên trước! :D

Theo tui nghĩ “Củ lang Đồng Ngỗ” thì bất biến rồi, nghĩa là củ lang thì phải là củ lang Đồng Ngỗ, nếu ở xứ Quảng. Nhưng “Đỗ phụng” thì có lẽ không đỗ phụng nào đặc biệt cả, cho nên sau hai chữ “Đỗ phụng” người ta thường bỏ vào địa danh nào cũng được, chủ yếu là dùng để nói lên lời “tán tỉnh” trai gái. Cho nên có nơi nghe người ta nói:

“Củ lang Đồng Ngỗ
Đỗ phụng Đông Dinh
Chàng bòn thiếp mót để chung một gùi…”

Rồi có nơi người ta nói:

“Củ lang Đồng Ngỗ
Đỗ phụng Hà Nhung
Chàng bòn thiếp mót để chung một gùi…”

.




Thứ nhất, cái bài Đỗ phụng...ở Nghĩa Hành đó không mang đặc trưng hay bao hàm cho cả QN hay miền Trung. Người Nghĩa Hành nếu truy gia phả, phần đông có nguồn gốc từ Thanh Hóa... có thể một ông "cử", ông "nghè" nào đó ở Nghĩa Hành gốc Béc kì đặt ra bài vè đó, "bí vần"? :sweatingb, ông ta mới chơi chữ Đỗ vào ...Và bài vè đó chỉ có trong sách vở "bác học" của mấy ông làm văn hóa...còn thường dân như chú DSB hay YR...tui đoán chẳng biết??? :rolleyes:

Bài thứ hai...tập tầm vông...là một bài phổ thông...không phải chỉ có trẻ nhỏ QN nghêu ngao, ( nếu tui nhớ không lầm nó được giảng dạy ở chương trình mẫu giáo, hay trong các trò chơi của sinh hoạt hướng đạo, gia đình phật tử ... ) và cái bài "tập tầm vông" nó có rất nhiều phiên bản ...(như...
tập tầm vông,
chị lấy chồng, em ở góa,
chị ăn cá, em mút xương,
chị nằm giường, em nằm đất,
chị hút mật, em liếm ve,
chị ăn chè, em liếm bát,
chị coi hát, em vỗ tay,
chị ăn mày, em xách bị,
chị xe chỉ, em xỏ tiền,
chị đi thuyền, em đi bộ,
chị kéo gỗ, em lợp nhà,
chị trồng cà, em trồng bí,
chị tuổi Tý, em tuổi Thân,
chị tuổi Dần, em tuổi Mẹo,
chị kéo kẹo, em đòi ăn,
chị lăng xăng, em ních hết,
chị đánh chết, em la làng,
chị đào hang, em chui trốn..." ) nên không thể lấy một cái câu "chế nào đó" để khẳng định rằng hay một cách thuyết phục để chứng minh...


Nếu nhà văn hóa LHK hùng hồn tuyên bố như trên...tui nhân danh trường đại học xxxx phong cho ông danh hiệu Giáo Sư Tiến Sĩ Ngôn Ngữ Học ngay !!! :rolleyes:

Thui mượn lại lời nhà văn hóa năm tháng trước ...ở đây
http://quangngai.net/forum/showthread.php?t=18231&page=5

"muốn biết người ở phố Quảng Ngãi gọi cái bánh đó là bánh chưng hay bánh hộc, khi nào về quê, vào chợ tỉnh (bây giờ người ta bán bánh đó thường ngày) nghe thử người ta gọi là gì thì rõ thôi...
Một trong những đặc trưng quan trọng của ngôn ngữ là tính khu biệt/phân biệt. Nếu vào chợ tỉnh mà anh gọi " - Bán cho tôi cái bánh chưng!" thì người ta sẽ đưa cho anh cái bánh to tổ chảng của người Bắc, chứ không phải là cái "bánh chưng Quảng Ngãi" đâu."

tui xin sửa lại đôi chút...

Muốn biết người ở Quảng Ngãi gọi cái hột đen đen đỏ đỏ là Đỗ đen hay Đỗ đỏ..., mời nhà văn hóa chịu khó ghé vào chợ tỉnh ( hay chợ huyện cũng được ), kiếm cái bà bán hàng nói tiếng Quảng Ngỡi đàng hoàng nghen...và gọi " Bán cho tôi vài lon đỗ đen vài lon đỗ đỏ..." thì bà ta sẽ đưa cho nhà văn hóa cái gì ??? :innocent:

Hay sáng sớm mở hàng...nói như chị nad...bà ta sẽ...

"Đổ choa cái gì...mòa đổ, còn đổ đen đổ đỏ nữa, muốn đổ xì dầu hay đổ xì ngầu đây choa..."

:D :D :D

:devil:

Ông BL,
Xin ông vui lòng hỏi ông DSB.
Và ông nầy nữa http://www.nuiansongtra.com/index.php?c=article&p=739
Hỏi xem hai ổng lấy cái câu có chữ "đỗ" từ đâu ra vậy?
Tôi (và những ai đi làm trong ngành văn hoá ở cái nước VN chúng tôi) có thể bị ông xem là hạng bố láo thì chẳng sá gì, chỉ sợ hai người đàng hoàng ấy khi không mà phải vướng theo chúng tôi oan nghiệt quá, ông BL ạ!

:devil:
Chưa nói đâu xa, cứ như lời ông, bài vè ấy là "phổ thông", "hướng đạo" "mẫu giáo", "gia đình Phật tử", vậy cái chữ "đỗ" là phổ thông hay "Bắc kỳ"?
Lại cũng như ông nói, cái bài ấy "nó được giảng dạy ở chương trình mẫu giáo", chẳng hoá ra ai chưa hiểu cái chữ "đỗ", nói ù ơ "Đổ choa cái gì...mòa đổ, còn đổ đen đổ đỏ nữa, muốn đổ xì dầu hay đổ xì ngầu đây choa..." thì họ chưa qua chương trình mẫu giáo à?
Xin lưu ý ông, cái câu ấy không phải của mấy người ngồi chợ vì mưu sinh nói đâu!
:devil:

bilu
07/18/2011, 09:38 AM
:devil:


Chưa nói đâu xa, cứ như lời ông, bài vè ấy là "phổ thông", "hướng đạo" "mẫu giáo", "gia đình Phật tử", vậy cái chữ "đỗ" là phổ thông hay "Bắc kỳ"?
Lại cũng như ông nói, cái bài ấy "nó được giảng dạy ở chương trình mẫu giáo", chẳng hoá ra ai chưa hiểu cái chữ "đỗ", nói ù ơ "Đổ choa cái gì...mòa đổ, còn đổ đen đổ đỏ nữa, muốn đổ xì dầu hay đổ xì ngầu đây choa..." thì họ chưa qua chương trình mẫu giáo à?
Xin lưu ý ông, cái câu ấy không phải của mấy người ngồi chợ vì mưu sinh nói đâu!
:devil:

Cái từ Đỗ Phụng đó tui đã giải thích rùi, nó có thể do một ông cử Nghĩa hành gốc Béc nào đó...nhưng không được thông dụng mấy trong dân gian Quảng Ngỡi??? và:

tui và ông đang bàn đến từ ngữ thuần Quảng...
Dĩ nhiên, có những từ "phổ thông" ai cũng hiểu ( nhưng chỉ một người cố tình không hiểu...) như chữ Bố chẳng hạn, dân Quảng Ngỡi mình ai mà không hiểu chữ Bố là gì...nhưng điều đó không có nghĩa...từ ngữ địa phương dân miền trung hay Quảng Ngữa...gọi cái ông sinh ra mình là Bố???:innocent:

Dĩ nhiên họ biết đỗ ( đậu rang hay thi đỗ đạt ) là gì chứ...nhưng có lẽ theo tui ( không cần nghiên cứu gì cả ) dân Quảng ... như "anh thường nói với em về QN"...lòa đậu đen đậu đỏ...chứ chẻng ai gọi là đỗ đen đỗ đỏ, hay vẫn thường dân gian thi có đậu không? chứ không có kiểu cách kinh kì 'thi có đỗ không"? ( tuy rằng vẫn có ngừ ở Quảng gọi thi đỗ !!!)

thọc ông thầy chơi cho dzui thui nghen ông thầy...:rolleyes: ( chứ không chê bai gì ông thầy đâu, ông thầy là người tui khâm phục trong số những người làm văn hóa tui biết :thumbsup:.)
Ai gọi gì cũng được miễn là tui hiểu là được? :thumbsup:

:D :D :D

PDK
07/18/2011, 09:52 AM
Tình hình Cuba ... hơi ceng thẻng :D


...


Ngay trong chính ngôi nhà tui đang sống ... văn hóa ... vẫn cứ mãi "giao" + "lưu" nhưng ... hổng thay đổi :D

Chị tổ ráng sức sử dụng từ ngữ Béc Kỳ để tấn công, tui ... còn mấy xu tiếng Nẩu ... đem ra chơi xả láng :D

Kết quả ... bất phân thắng bại. Nhưng ... sau cùng thì ... tui thua ... vì 2 thèng nhóc ... noái tiếng Béc Kỳ :D.


:D :D :D

TomCat
07/18/2011, 11:55 AM
Tình hình Cuba ... hơi ceng thẻng :D


...


Ngay trong chính ngôi nhà tui đang sống ... văn hóa ... vẫn cứ mãi "giao" + "lưu" nhưng ... hổng thay đổi :D

Chị tổ ráng sức sử dụng từ ngữ Béc Kỳ để tấn công, tui ... còn mấy xu tiếng Nẩu ... đem ra chơi xả láng :D

Kết quả ... bất phân thắng bại. Nhưng ... sau cùng thì ... tui thua ... vì 2 thèng nhóc ... noái tiếng Béc Kỳ :D.


:D :D :D

Chết ông rồi!
Con trai ông thầy mờ nói tiếng Béc Kỳ thì đững hòng cua được con gái rịu tui...nó nói mấy thèng cha Béc Kỳ điếm miệng quá nó hổng ưa :D:D:D

PDK
07/18/2011, 11:59 AM
Chết ông rồi!
Con trai ông thầy mờ nói tiếng Béc Kỳ thì đững hòng cua được con gái rịu tui...nó nói mấy thèng cha Béc Kỳ điếm miệng quá nó hổng ưa :D:D:D


Hê hê. Con gái rịu của ông thầy mòa gặp thèng con trai của tui ... thì chết mê, chết mệt ... chứ ở đó mòa hổng ưa :wub:

Điếm miệng Béc Kỳ, như có cái thực lòng, cái dốm lồm của dân Nẩu :D Hê hê. Chạy đâu cho thoát hỉ :D





:D :D :D

TomCat
07/18/2011, 12:05 PM
hahaha
-5 điểm giọng nói Béc Kỳ +5 điểm thẻng théng Quảng Ngữa = 0

Con gứi tui thích nhứt cái chất phát thiệt thà trong giọng nói của người Quảng! :thumbsup: :thumbsup: :thumbsup:

PDK
07/18/2011, 01:43 PM
hahaha
-5 điểm giọng nói Béc Kỳ +5 điểm thẻng théng Quảng Ngữa = 0

Con gứi tui thích nhứt cái chất phát thiệt thà trong giọng nói của người Quảng! :thumbsup: :thumbsup: :thumbsup:


Nảy giờ ... toàn ... Cha nó noái ... chứ có thấy con trai, con gái nào noái đâu hỉ :wink:

Mấy thèng con của tui ... còn có cái ... chiêu của Cha nó nữa :D Hê hê. Chiêu của Cha nó ... bách chiến, bách thắng :wub:



:D :D :D

PDK
07/19/2011, 07:57 AM
hahaha

-5 điểm giọng nói Béc Kỳ +5 điểm thẻng théng Quảng Ngữa = 0

:thumbsup: :thumbsup: :thumbsup:



Thầy TC nhòa mình ... tính điểm theo kiểu dzì đây hỉ ?

Tính theo đánh Golf hay ... chơi bóng rổ :wub: Ha ha.

Thầy với em ... chéc cỡ ... cùng size ... nên có lẽ ý thầy noái chuyện ... đánh Golf, thả lổ ... hơn là đánh bóng rổ :D

Not that bad ! Right On Par ! :thumbsup:




:D :D :D

bilu
07/20/2011, 11:15 AM
Cái dượng/cô nad nầy, chắc gì đậu còn mà đỗ hết. Đây nề:
Đi thi trường nhứt trường nhì
Trường ba không đậu trở về đậu...trơn!
:devil:

Bữa nay mới thấy câu ca dao này...

Hèn chi mấy ngày hôm nay chị nad...đỏ mẹt lẹn mất tiêu???? :rolleyes:

đậu...tu hay tru đây ông thầy???

:D :D :D

lê hồng khánh
07/21/2011, 04:00 AM
Bữa nay mới thấy câu ca dao này...

Hèn chi mấy ngày hôm nay chị nad...đỏ mẹt lẹn mất tiêu???? :rolleyes:

đậu...tu hay tru đây ông thầy???

:D :D :D

Thiệt chán! Có ai nói "trơn tu" đâu... he he
:wub:

bilu
08/24/2011, 09:22 AM
Ra Lý Sơn ăn cá nục




* TRẦN ĐĂNG

(QNĐT)- Ra Lý Sơn không chỉ thưởng lãm những ngọn núi lửa khổng lồ nơi hòn đảo này, xem cây tỏi, cây hành tồn tại và sinh trưởng ra sao mà còn để thưởng thức hương vị của một số loài hải sản, trong đó có cá nục



Cá nục là loài cá khá quen thuộc, nhưng cá nục Lý Sơn lại có sắc thái và mùi vị rất riêng. Ở ngoài khơi vùng biển đảo Lý Sơn có một dòng hải lưu thường “gom” phấn hương và phù du từ thượng nguồn của nhiều con sông ở miền Trung đổ ra biển Đông để cung cấp nguồn thực phẩm rất dồi dào cho các loài hải sản.


<table class="image center" align="center" cellpadding="3" cellspacing="0" width="450"> <tbody> <tr> <td>http://baoquangngai.com.vn/dataimages/201108/original/images534176_Canuc2.JPG</td> </tr> <tr> <td class="image_desc" align="center"> </td> </tr> </tbody> </table>

Cá nục vùng biển Lý Sơn được hưởng xái từ quy luật trời cho này. Múp máp, béo ngậy và …lành tính, là những gì mà con cá nục ở đây đã mang lại cho con người.

Kể từ khi mở tuyến tàu khách tốc hành Sa Kỳ-Lý Sơn, khoảng cách 18 hải lý giữa hòn đảo này với đất liền được rút ngắn từ 3 giờ xuống còn 50 phút. Cá nục Lý Sơn cập cảng Sa Kỳ cũng vì thế mà tươi hơn, nhưng có lẽ, ra tận Lý Sơn để ăn con cá nục vừa mới vớt lên từ những chiếc tàu hành nghề pha-xúc trong đêm thì mới “đúng bài” hơn.

Có hai cách chế biến món cá nục, được các bà nội trợ hòn đảo này chọn lựa mỗi khi đãi khách. Một là món hấp cuốn bánh tráng, hai là kho rim khô ăn với cơm dẻo. Nếu khách đi chơi ở Lý Sơn mà cũng “tốc hành” như tàu thì chọn món hấp cho nhanh; còn nếu lưu lại đảo vài hôm thì nên chọn món cá nục kho rim, ăn mới đã.

Cá nục vớt lên khỏi khoang tàu còn lấp lánh ánh bạc, lập tức chúng được “tẩy trần” bằng một thau nước ngọt rất hạn chế (ở Lý Sơn rất khan hiếm nước ngọt, nhất là mùa hè, mà mùa hè thì rất nhiều cá nục). Móc mang, lấy ruột một cách nhẹ nhàng vì phải giữ cho được phần da màu bạc của con cá để khi kho hoặc hấp, dọn ra đĩa, vừa “đẹp mắt” lại vừa ngon miệng.

Nếu là hấp thì xoa một ít dầu lên vỉ để da cá khỏi dính, sau đó đặt lớp cá nục lên, lớp lá hành được phủ lên trên cùng, bắt đầu nấu. Chưa đầy 20 phút sau, một mùi thơm ngầy ngậy lan tỏa khắp gian bếp, ấy là lúc có thể …tắt bếp, vớt cá ra đĩa.

Mỗi chú cá nục được cuốn lại bằng bánh tráng, đừng quên kèm theo một ít lát khế mỏng. Bánh tráng cũng phải chọn kỹ, độ dẻo và dai phải có, nếu không, khi “cuốn” dễ bị rách, rất khó khăn khi chấm với nước mắm, thơm nực mùi tỏi đảo.

Còn nếu rim khô để ăn với cơm dẻo thì cá nục phải ướp kỹ, cho lửa nhỏ và đều, không được mải xem phim Hàn Quốc mà quên nồi cá. Nghe khét là coi như hỏng cả cá lẫn nồi.

Nếu có dịp ra Lý Sơn, các bạn nhớ một lần thưởng thức hương vị của món cá nục Lý Sơn, một món ăn dân dã, nhưng đậm đà hương vị của biển cả.