PDA

View Full Version : Từ một câu hát ru - Thanh Thảo



doankiem
04/12/2004, 03:46 PM
Tôi đọc được bài này trên nét mang về đây cho các bác đọc chơi. Thanh Thảo cũng là một nhà văn Quảng Ngãi thành danh , Tất nhiên là nhà văn "cách mạng" nhưng cái tư tưởng trong bài này cũng hay đấy.

Từ một câu hát ru



Tôi cứ nhớ mãi lời ru của má tôi hát ru thằng con đầu của tôi: "Con cá lù đù có mỡ đằng đuôi". Một câu ca dao ngộ nghĩnh và thoạt nghe có vẻ hơi vô nghĩa. Cá "lù đù" là cá gì? Đó là cái tên "cúng cơm" của con cá, hay do tác phong của nó "lù đù" mà người ta đặt tên cho nó vậy? Vậy sao nó lại có mỡ đằng đuôi? Có một giống cá có mỡ đằng đuôi, như kỳ đà, hay cá sấu thật sao? Hay đây chỉ là câu hát tiện vần thì bắt vần, tiện nhịp thì nối nhịp của các mẹ, chị mình ở quê?


Sau rất nhiều năm, gần đây tình cờ về một vùng biển, tôi mới biết, hóa ra, có một loài cá biển mang tên là... lù đù, và quả thật, con cá lù đù ấy ở phần thân sau của nó có... mỡ, nướng ăn rất béo. Thế đấy, những lời ru dù nghe rất vu vơ nhưng không hề là vu khoát. Nó bắt rất chặt vào đời sống, và trong khi nói những điều tận đẩu tận đâu, nó vẫn không hề thoát ly hiện thực đời sống. Những lời ru đã đi với tuổi thơ của con người hay có thể là tuổi ấu thơ của loài người đang mai một. Bây giờ, những người mẹ trẻ, nhất là những "mẹ" ở thành phố gần như không biết hát ru là gì, và họ cũng chẳng thuộc câu hát nào để có thể ru chính con mình những khi nó khóc. Mấy năm trước, ở quê tôi, để "bảo tồn vốn cổ", người ta đã tổ chức những cuộc "thi hát ru". Đã tổ chức thi thì có người dự thi, bây giờ giá ai đó hứng lên tổ chức những cuộc thi... ăn, thi... uống (bia, rượu)... cũng có người xung phong dự thi. Nhưng thi hát ru là một chuyện, còn có hát ru được con mình không, có cái nhu cầu tự thân hát ru con mình không, lại là chuyện khác. Có một câu hát ru ở miệt vườn Nam Bộ mà tôi còn ám ảnh mãi, bởi tôi đã nghe nó lần đầu bên một dòng kênh Tháp Mười hồi chiến tranh: "Gió đưa cây cải về trời, rau răm ở lại chịu đời (hay lời) đắng cay". Có hai câu sáu tám thôi, mà nghe như muối xát lòng, như người hát ru ôm trọn một nỗi buồn nặng trĩu. Những đứa trẻ nào nghe lời ru ấy, tôi chắc lớn lên đời chúng cũng buồn, hoặc chúng sẽ là những người nhạy cảm. Người ta kể về gốc gác lời ru này, nói nó gắn với chuyện buồn của hoàng tử Cải và bà mẹ tên Răm. Có thể như thế, mà có thể câu chuyện kia được suy ra từ câu hát này, một câu hát rất tình cờ gắn với hai loài rau: rau cải và rau răm. Còn vì sao trong lời ru nghèn nghẹn ấy, rau cải lại bay về trời, còn rau răm thì phải ở lại "chịu đời đắng cay", cay như chính vị rau răm của nó, thì không ai biết. Tôi nhớ, ngày ấy, khi lần đầu nghe câu hát ru này, tôi đã nghĩ như trong lời ru ấy có gì vừa oán trách, vừa cam chịu. Vừa linh cảm rằng sẽ có một ngày, khi trời yên bể lặng, chiến tranh đã qua đi, những người lính chúng tôi đang hằng ngày sống giữa sự che chở đùm bọc của nhân dân, sẽ trở nên xa cách diệu vợi với những người đã từng nuôi mình, nhường cơm sẻ áo cho mình, và lúc bấy giờ, sẽ chỉ còn những cọng rau răm thương khó nghèo khổ kia ở lại những vùng sâu, vùng xa, ở lại và "chịu đời đắng cay" như đã từng chịu trong chiến tranh. Quả thật, trong lời ru đơn sơ ấy có gì như tiên báo, một tiên báo đau lòng. Bây giờ, hỏi trong cả nước này, những vùng nào nghèo nhất, khổ nhất, chắc chắn người ta sẽ nói: đó là những vùng trắng trong chiến tranh, những vùng kháng chiến cũ. Vì sao nghèo? Vì nó ở xa quá. Ấy, nghe một lời ru, đôi khi lại nghĩ bao đồng sang nhiều chuyện như thế.

Thanh Thảo

bilu
06/01/2004, 02:42 PM
BL gặp tiểu sử của nhà văn Thanh Thảo mang về tặng ĐK làm tài liệu ơ/? cuối bài

Trước thế kỷ 21

Thanh Thảo

Ta đi qua những rung chuyển vô hình
không máy gì ghi được
con người ta nhiều lúc như phát cuồng
nhiều lúc ngồi lặng im bất lực

Những ngôi nhà mọc lên như tia chớp
những vật dụng tiện nghi liên tục đổi dáng hình
những cặp vợ chồng ly hôn như cơm bữa
những người già mỗi phút mỗi già thêm

Đường phố sạch hơn nhưng sông suối bẩn hơn
đến biển cả cũng chứa đầy chất thải
ta đầu độc cá rồi ta ăn cá
vòng luân hồi này Đức Phật cũng chào thua

Có những kẻ điên rồ tới mức
toan biến vòm trời thành bãi rác khổng lồ
cho cái nhìn con người trở nên thô lỗ
không còn cổ tích không còn thơ

Những gì dịu dàng sâu kín nhất
cứ phơi ra như lộn trái túi quần
tất cả đều phải là cụ thể
"âm nhạc xong ngay" "điện ảnh ăn liền"

Và tượng đài những mẫu người thành đạt
đứng câng câng trong tâm trí mỗi người
còn những ai băn khoăn khắc khoải
những Hamlet ngày xưa bỗng chốc hóa trò cười

Phải nhân loại bây giờ điên đến vậy?
tôi có thấy ít nhiều nhưng tôi không tin
vì tôi tin mãi mãi con người là bí mật
mãi mãi chúng ta không đi hết bản thân mình

Thanh Thảo

Tiểu sử nhà thơ Thanh Thảo

* Tên khai sinh: Hồ Thành Công, sinh năm 1946. Quê quán: xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi . Nơi ở hiện nay: Quảng Ngãi . Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.

* Tốt nghiệp khoa Ngữ văn trường đại học Tổng hợp Hà Nội . Sau năm 1975, anh chuyên hoạt động văn học nghệ thuật, hiện là Phó Tổng thư ký Hội Văn nghệ Quảng Ngãi.

* Tác phẩm đã xuất bản: Những người đi tới biển (trường ca, 1977); Dấu chân qua trảng cỏ (thơ, 1980); Khối vuông Rubic (thơ, 1985); Từ một đến một trăm (thơ, 1988); Những ngọn sóng mặt trời (trường ca, 1994).

- Thanh Thảo đã được nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1979 (tập thơ Dấu chân qua trảng cỏ); Giải thưởng của Ban văn học Quốc phòng An ninh, Hội Nhà văn Việt Nam cho tập trường ca "Những ngọn sóng mặt trời" (1995).

anmota
06/01/2004, 04:21 PM
Dũng Trần Cừ
Tên nó là Dũng .Mẹ nó mất rồi hay tái giá , cũng chả ai biết nữa . Nó ở với bà cô . Bà này giàu có lắm .Bà nuôi nó , cho nó ăn học .
Nó học với tôi , lớp đệ thất tại một tư thục , niên khoá 1957 . Nó học chăm chỉ . Có lẽ không thông minh lắm đâu . Tôi không chắc lắm . Nhưng lúc nào cũng đứng đầu lớp .Dù được nghe tên mình là học sinh giỏi được tuyên dương , nó cũng chỉ nháy mắt nhiều hơn lên một chút , nhếch miệng cười . . . thật buồn . Nụ cười tắt ngay .Dáng nó hơi cao , so với các bạn đồng tuổi . Da nó lại đen sậm . Tôi chú ý đến màu da cuả nó hơi nhiều .
Bà cô nó thì nước da trắng , trắng lắm. Giàu có và sang trọng .Trò Dũng vẫn đi học với chiếc quần đùi , và cái áo cánh vải thô , nhuộm đen . Áo quần màu đen học sinh ở nhà quê cũng không còn phải dùng nhiều nữa .
Rồi tôi đi học cho xong Đại học . Nó học lên đệ tứ ở một trừờng công lập . Nó trúng tuyển vào trường công từ năm đệ ngũ .Nó bảo là nhờ nó đã được với tôi,mới biết ham học cho giỏi . . .được như thầy .
Gặp lại nó , thấy nó đã sáng suả hơn , dạn dĩ hơn tôi bèn tìm cách giới thiệu nó ăn ở tại nhà một ông bạn , làm " thầy kèm". Ông này giàu có , nhưng lũ con hư quá , không chịu chăm học .
--- Cám ơn anh quá . Nhờ thằng Dũng . .. mà sắp con cuả tôi sau này chắc nên được .
Vài ba năm sau đó nưã , ông bạn giàu có cuả tôi bảo thế . Tôi hỏi :
--- Anh biết thằng Dũng , nó là con ai không ?
--- . . . anh bảo nó là học trò cũ cuả anh . Biết vậy thôi , chả đủ lắm sao . . .
--- Nó là con cuả . . .tên Gián Điệp Trần Cừ đấy .
Nghe thế, hai vợ chồng người bạn lấy làm lạ . Nhưng lại xuýt xoa hơn , thương mến nó hơn .

Có một lúc , về sau khá lâu, tôi hỏi vì sao mà anh chị giúp đỡ nó một cách khác thường như thế . Chị bảo :
--- Nó mồ côi mồ cút . . . ham học . . .
Anh bảo :
--- . . . kẻ thù cuả kẻ thù ta . . . thì là bạn ta . . .
( Tôi hiểu cái cách nói cuả ông bạn môt thời nức tiếng là "Thằng Giặc Đại lộc " ở Quảng nam .Thời có vụ. . . Gián Điệp Trần Cừ ở Quảng ngãi.)Trần Cừ bị xử bắn. Tại toà án , tại Pháp trường , Trần Cừ vẫn hiên ngang vẫn hùng biện.Ông từng hoạt động cách mạng, từng vào tù ra tội.Ông là Chủ nhiệm Việt minh , tỉnh . . .
Thủ còn bé . nghe kể về những người như thế , tôi thích họ hơn là gì hết .

Một hôm , đang ngồi ăn , nhìn ra cửa tôi thấy một gã thanh niên gầy gò , đội chiếc mủ " nghiã quân " đi xiêu vẹo vào nhà . Hắn dến đứng trước cửa trước . Và đứ'ng mãi ở đấy . Tôi bỏ đuã để ra mời anh ta vào nhà .
Y lấy mủ xuống . Cúi đầu chào . Anh nói lẩm bẩm những lời chào . Tôi không nghe rõ .
--- Ồ ! . . . Dũng ! Vào đây ! Vào đây !
Tôi diu nó vào . Bảo ngồi xuống ghế . Rồi tôi trở lại bàn ăn ở trong nhà :
--- . . .mẹ và mấy cháu ăn cơm tiếp tục . Con đang có khách . . . Lát nữa , con sẽ ăn tiếp . Con cũng no rồi . . .
Một đưá cháu tôi đưng dậy đi pha trà , để tôi mời khách .
--- Cháu làm hai ly nước . . . uống cho mát . Trời nóng . . .
Suốt buổi chiều hôm đó , hai thầy trò nói chuyện với nhau . Không được nhiều , nhưng tôi đã biết đại khái là nó thôi học một vài năm nay .Nó đang đi nghiã quân xã . Xã mất an ninh, nó chạy tản cư ra tỉnh .Người ta lãnh lương thay cho nó .Mỗi tháng nó chỉ phải về ký sổ lương .
Người chỉ huy , người phát lưng dặt cho nó biệt hiệu Dũng Trần Cừ .
Tôi mượn quần áo cuả một đứa cháu , và nhủ nó vào buồng tắm mà tắm cho mát .Rồi sẽ ăn cơm , ở chơi với thầy .
Tôi nhìn thấy nước mắt trong tròng mắt mó . Đôi mắt đục ngầu.Cái màu vàng cuả nước mật , pha sắc đỏ cuả máu . . . Nó đứng dậy vái chào và đi xà lui ra phía cửa như sợ sệt tôi . . . Nó đã uống xong ly nước đá lạnh , có chanh và đường .
--- Dũng . . . đừng có ngại . Bữa nào khác ghé chơi . . .
Tôi dúi vào tay nó tí tiền . Nó nhận và tiếp tục đi lui , đi lùi . . . xa ra .
Tôi quay vào nhà . Mẹ tôi hỏi :
--- cái trò nào đó vậy con ?
--- Nó là . . . cháu cuả ông Cữu Cựu . . . hồi còn nhỏ , nó là học trò cuả con .
--- Hình như . . . có bịnh gì hả con ?
--- Con . . .chắc là nó có bịnh . Hồi nó còn nhỏ , nó khác hẳn với nó bây giờ . . . Cha nó , chắc cũng như cậu . . . ở nhà . Hồi đó . . .
--- . .. vậy sao ?
--- Cha nó đi ở tù cho đã đời rồi về , rồi đi an trí . . . Hồi năm Việt minh khởi nghiã lên làm lớn . Bị xử án . . . Bị xử tử hình . . . Mẹ nhớ không ?
--- Mẹ nhớ .
Những lần sau ,Dũng lại đến .Thường lại nhằm lúc tôi không có nhà Mẹ tôi cho ăn , cho uống , biểu nó tắm rửa . . . Nó nghe răm rắp .
--- Mẹ bắt chước ông ngoại . Nuôi người bịnh . . . kiểu này, nên dỗ dành.
Thằng Dũng tươi tỉnh hẳn ra . Nó hay ngồi ngó vào cái tủ sách cuả tôi . Nó biết nói chuyện . Mẹ tôi cho tôi biết như vậy .
Nhưng sau đó , không thấy nó đến nhà nữa .Hỏi thăm , có người bảo hình như mấy ông trên núi xuống , bắt nó đi . Thấy trong mình có " giấy tờ nghiã quân" , họ lại bắn nó . . .Mất xác . . . Trong quận, chưa cho bà con nhà nó ( sic !) lãnh tiền tuất .Lương nghiã quân ( cuả nó) , vẫn có người nhận đều đều .

Khoản giữa năm 1978 . . . lúc vô công rồi nghề , tôi thường đến các đường có bày bán đồ sành sứ , đồ xưa gần chợ Bến thành .
Từ bên này đường ( Phạm viết Chánh ?) , nhìn qua bên kia , thấy cái nhà lầu nhiều tầng . Tầng dưới chất đầy những tủ gương , ghế đẩu gỗ tạp . Một ông già . . . đội nón cối đang đi thu các ghế gỗ đem vào nhà .Tôi nhớ mang máng như có người bảo một nhà cách mạng lão thành , nguời làng tôi về Nam , đang ở . . . gần đâu đây .
Sau một lúc quan sát hình vóc tóc da cuả ông già ấy , tôi vẫn không tin vào trí nhớ cuả mình sau những ba mươi năm lưu lạc .
Bỗng tôi như chợt nhớ ra điều gì đó , tôi gọi thử :
--- Chú Xã . . .
Ông ta vẫn không chú ý .
--- Chú xã . . . Mai . . .
Ông chợt đứng lại , như có chú ý . Tôi băng qua đường và chào hỏi , ra mắt , và xưng xuất một lý lịch trích ngang , một lý lich trích dọc .
Ông nhận ra tôi là con cháu nhà ai , là bạn học cuả các con ông hôi còn học lớp Năm lớp Tư , rồi lớp Ba , lớp Nhì .
--- Hồi chú bị Lính Tây về . . . dẫn đi , cháu có thấy . . . Hồi chú làm Chủ tịch xã , thì Ông Tám Hồ làm Chủ nhiệm . Cháu biết . Hồi có bà Lan Đen về tản cư . . . cháu ở trọ gần đó , ngày nào cháu cũng thấy chú đi xe đạp ghé ngang . . . uống nước .
--- Lâu quá , qua . . . quên .
--- Chú ở đây từ bao lâu nay rồi ? Cái nhà này . . . coi bộ tiện ( lợi ). . .
--- Anh em ở trên Thành uỷ . . . bố trí . Qua nghỉ hưu mấy chục năm nay rồi .
--- cháu hiện nay công tác ở Hội Trí , bên Mặt trận . . . Thành .
Tôi nói dối với mấy ông ngoài Bắc về , gần thành tinh .
Ông khen tôi có trí nhớ tốt . Không giống như ông bây giờ .
Qua câu chuyện , tôi biết rằng ông đang sống với lương hưu và một bà vợ trẻ . Ông cho thuê chỗ ngồi , cho thuê ghế gỗ tạp , cho thuê cái tầng trệt . .. cho anh chị em . . .có nhu cầu gủi hàng , gửi tủ . Người không bóc lột người nữa . Chỉ bóc lột cái . . . thăng dư giá trị . Tôi hầu chuyện chú Xã Mai một cách trơn tru thân mật như người nhà người làng .
Ông cho tôi biết " các em , giờ thì là Kỷ sư , là bác sĩ , là phó tiến sĩ " và đều công tác ở Sài gòn , có nhà cửa và có cả ô tô con .
Tôi hỏi :
--- Thưa chú , ai là người truyền bá việc chống Pháp ở làng mình sớm nhất .
--- Ông Học Tiên . . . Lúc bấy giờ chú Sĩ Hai , là lớp học trò thi . Ví qua , chỉ là lớp đàn em .
Ông Học Tiên , còn lớn tuổi hơn ông nội tôi .
--- Không biết chừng đâu . .. chú thuộc lớp với Ông Trần Cừ .
--- Anh Cừ có lớn hơn . Sao cháu biết anh Cừ .
--- Cháu làm sao biết được . Hồi đó cháu còn là con nít . . . mà chú .Chỉ nghe nói .
--- Hồi đó anh Trần Cừ , Trương quang Trọng , Trần nam Trung ( bây giờ) . . . có ở Kontum với chú ( khoản 1940 )
--- Cháu không hiểu vì sao về sau này ( 1947). . . có vụ Gián Điệp Trần Cừ .
--- . . . cũng không nên nhắc lại làm gì chuyện đáng buồn đó . Ra ngoài Bắc . . . . anh em ngồi lại kiểm điểm . . . thấy sai lầm .
--- Sai lầm . . . là sai lầm vì sao vậy chú .
--- lúc . . . ở Kontum , khi tụi Nhật qua , tụi Tây lép vế , chi bộ ( trong tù) thảo luận tình hình . Anh Cừ bảo Tổ chức (Đảng) nên Liên minh với Nhật mà đánh Pháp . Sai với chủ trương cuả Trung ương . Vì vậy anh em . . . sau này kết án anh Cừ là . . . . Tả khuynh , thân Nhật . . .
Tôi biết là nên dừng tại đây , đợi một lúc khác sẽ hỏi vì sao mà Ông Cừ đang là Chủ nhiệm ( như Bí thư ) , lại bị kết tội Gián diệp cho Nhật , lúc mà không còn bóng thằng quân thù Phát xít Nhật trên quê hương . . .
Tôi định kể chuyện về thằng Dũng, cho chú xã nghe .
--- Nó cư đi xà lui . Nó sợ có người ở sau lưng định giết nó .Nó cứ đi xà lui . Mỗi ngày một còm cõi . Rồi cuối cùng nó cũng bị bắt , bị giết . . . Nó là con cuả Trần Cừ .
Nhưng tôi thấy nên dừng ở đó . Trên đường về nhà , tôi ngẫm nghĩ đến một câu đọc thấy trong sách :
Bất cứ một cuộc Cách mạng nào cũng có hai hạng người . Một hạng,chỉ biết làm theo lý tưởng. Một hạng khác, lại biết cách lơi dụng cuộc cách mạng đó .
Dũng Trần Cừ , nó là con trai duy nhất cuả ông Trần Cừ. Nó ở giữa .
Giữa Chú xã Mai , và cha nó, Ông Trần Cừ .
Liễu Hạ thị ..

bilu
06/04/2004, 10:25 AM
Đứng giữa là lạc đạn hai bên, hay ra giữa đường mà đứng, xe cộ hai bên tấp nập bị đụng cả hai phía ráng chịu :D :D
Tốt hơn hết đứng một bên trên lề cho yên cái thân :D
BL

anmota
06/04/2004, 08:27 PM
Anh chàng này cao lớn. Vì cao lớn mà anh phải sắm vai trò rất lớn. Một Chiến sĩ Yêu nước. Tây nó bắt anh. Tây nó đòi bắn anh ta nếu anh không... đầu hàng , và làm Việt gian.Nếu anh chịu làm Việt gian , anh sẽ được ăn sung , mặc sướng. Anh hô to :
" Bắn ta đi.Tụi bây cho ta ăn sung...
Chưa kịp nói hết câu... thì có tiêng súng nỗ Anh phải ngã xuống sàn sân khấu. ( Tiếng súng đó là tiếng pháo tre. Đây là một màn kịch nói, tại trường Lê Khiết , khoản năm 1951 ).
Người liệt sĩ :" ăn sung "...( chưa kịp nói: thêm "...mặc sướng , mà làm gì ")đó về sau... trở thành người liệt sĩ.
Bọn học sinh chúng tôi , thường nhắc đến anh bằng "câu chuyện bi hài " đó.
Về sau , có lẽ vì anh là người liệt sĩ trong vở kịch trên sân khấu , ngày xưa , thời còn làm học trò.
Người ta theo dõi anh suốt quãng đời người lớn.
Anh là nhà buôn. Buôn bán , làm chủ một tiệm sách.
Và...sau đó nữa ,anh còn " lãnh nhiều cái án " có tính " chính trị " khác nhau.
Khi thì là thân " cách mạng " , khi thì "phản cách mạng "vào các thời kỳ khác nhau.
Cái nghiệp dĩ. Anh có muốn đứng bên lề , cũng khó mà đứng bên lề.
Con cái cuả anh , bạn bè cuả anh , người đồng thời cuả anh... nhiều khi không nhận ra.
Chỉ vì anh cao lớn , bảnh trai. Chỉ vì " trái pháo nó nổ hơi sớm. Anh mới vừa " ăn sung " , chứ không được " ăn sung mặc sướng " , rồi ngã xuống trên sân khấu....
Tôi viết chuyện này ra , để chia với anh , với con cái cuả anh về "tính bi hài " cuả một cuộc... phong trần gió buị ( 1945 -- 1975 -- 1980 ). Có tôi lãnh đạn... thiệt. Nhưng còn sống sót nơi đây.
Không biết ngày nay , anh có đang ở Mỹ...Làm Việt Kiều hay chăng. Tôi muốn gửi lời thăm. :D
:D

anmota
06/05/2004, 11:35 AM
bilu:
Cái anh chàng "ăn sung... mà làm gì " ngày nay ra sao rồi. Ai biết không? Cho tui gửi lời thăm.
anmota

bilu
06/05/2004, 03:10 PM
Dạ, cám ơn chú Anmota hỏi thăm. Ổng vẫn khoẻ mạnh. Nhưng cũng gần tám chục rồi nên ổng muốn ở nhà vui chơi với con cháu gần quê được ngày nào hay ngày đó chứ không muốn làm Việt kiều :D. Ổng vẫn còn ở Quảng Ngãi.

bilu
06/25/2004, 11:52 AM
Thần tượng của Đoản Kiếm
BL

http://zdfree.free.fr/diendan/articles/u135tthao.html

THƠ MÃI MÃI LÀ BÍ MẬT
THANH THẢO
LTS. Từ ngày 13 đến 22 tháng 11 vừa qua, tỉnh Val de Marne (đông nam Paris) đã tổ chức Biennale Internationale des Poètes lần thứ 7 với sự tham gia của hơn 30 nhà thơ (Pháp, Chilê, Cuba, Latvia, Nepal, Nga, Đức, Mĩ, Việt Nam, Trung Quốc). Hơn 30 thành phố đã mở những cuộc đọc thơ ở các thư viện, trường học. Việt Nam hiện diện tại Hội thơ quốc tế này với hai nhà thơ Thanh Thảo và Vi Thuỳ Linh. Dưới đây, chúng tôi giới thiệu bài phát biểu, một bài thơ của Thanh Thảo và một trang thơ Vi Thuỳ Linh.

« Điều bí mật của anh, không cho em biết
kìa kẻ cùng đi đã tới gần... nhưng »

Điều bí mật ấy, dù có chữ « nhưng », làm như Apollinaire định nói ra, nhưng mãi mãi, không bao giờ ông nói ra. Lorca thì than « Bao giờ ta tới được Cordoba ? » Nghĩa là, mãi mãi không tới được cái thành Cordoba-giả-tưởng ấy, nơi cất giấu bí mật vĩnh hằng của Thơ. Không thể nói ra, không thể tới, dù có thể tin : « Em có một vòng hoa chờ đợi _ Tận cùng muôn thế kỉ sau », như Maiakovski đã tin. Với Maia, thơ là ánh nắng, quý hay không còn tuỳ người, tuỳ hoàn cảnh :

« Ai thường thấy hàng ngày ánh nắng
thì coi thường
Nắng niếc báu gì đâu ? »

Nhưng Maia nói, anh cứ thử ngồi trong nhà ngục xem, dù nhà ngục kia chính là thân xác anh, thì

« một ánh nắng
vàng
hoe cửa buồng giam
tôi đánh đổi cả cuộc đời không tiếc »

Cái ánh nắng « hoe » ấy, có thể vô nghĩa với người khác, nhưng với tôi là chuyện sống còn ! Tôi ngắm nhìn nó như thể lần đầu và lần cuối được nhìn. Ánh nắng ấy là thơ, mà sự bí ẩn của nó không chia đều cho tất cả mọi người, trong tất cả mọi thời điểm của cuộc đời. Nó có thể đến với người này, lúc này, với người khác, lúc khác. Bất chợt hiện và bất chợt tan. Nhưng nó là cái bí ẩn an ủi được con người, khiến con người trong khoảnh khắc nào đó tự thấy được ý nghĩa đời mình, thấy cái vô lí và có lí được sống. « Chào tôi đi ! Tôi đang ghé Bến lạ một chiều nâu alpha đây, anh có nhớ ? Bên quán Thêta... ngồi ăn những hình thù im lặng... ». Câu chào của Đặng Đình Hưng nghe nghèn nghẹn, bởi ông đã thoáng nhìn thấy, thấp thoáng nơi Bến lạ kia đã là Cõi khác, nơi ông chỉ có thể ngồi ăn « những hình thù im lặng ». Không phải là người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ, Đăng Đình Hưng lại có thể là người Việt Nam đầu tiên dám một mình, cô đơn, đi sâu hun hút vào bản thể mình, mong tìm thấy Bến lạ. Ông đã dám húc đầu vào sự bất khả, nơi mà nhiều nhà thơ khác chỉ chờn vờn, nhìn ngó từ xa. Không có một remote nào điều khiển được sự bất khả. Chỉ có cả hồn mình và xác mình dám chạm mặt, dám đụng đầu với nó, đến bật máu, đến toé lửa. Máu ấy, lửa ấy sẽ là thơ, còn Bến lạ thì mãi mãi vẫn là Bến lạ. Trước Đặng Đình Hưng, từng có một người trong những đau đớn nhất của xác và hồn, đã cắm ngập được tiếng kêu của mình vào sự bất khả. Đó là Hàn Mặc Tử. Với Hàn Mặc Tử, cái Bến lạ ấy là một Bến Trăng, nó chạm đến từng đầu dây thần kinh đau đớn của ông, khiến ông phải kêu lên, thét lên. Trước Hàn Mặc Tử khoảng 80 năm, Baudelaire cùng từng thét lên như thế, khi ông tự nguyện đi vào còn đường hầm hun hút của thân phận con người, nó còn tối tăm và kinh khủng hơn hệ thống cống ngầm Paris mà Jean Valjean phải đi nhiều. Sẽ không còn ý nghĩa gì cả nếu ta gọi họ là những nhà thơ cách tân. Đúng hơn, nên gọi họ là những nhà thơ cảm tử, những nhà thơ xuyên phá. Nhiều người trong số họ đã nổ tung như phi thuyền Challenger (Kẻ thách thức) đã nổ tung sau bảy giây rời mặt đất. Nhưng những mảnh-vụn-thơ còn lại của họ đã cắm sâu vào tâm hồn biết bao người, kêu gọi, kích thích ngững con người ấy lao mình vào cái chưa biết, khát khao sự bí ẩn. Về cuối đời, Albert Einstein rất thành kính khi nói đến sự bí ẩn. Là con trai Thần Mặt Trời, cha đẻ Thuyết tương đối, người hình dung rõ nhất, như sắp chạm được vào Hoà điệu Vũ trụ, lại là con người của thơ ca và âm nhạc. Einstein thấy ở âm nhạc con đường tìm đến bí mật của Hoà điệu Vũ trụ, và thấy ở Thơ như những « đường ống » mà trong đó hiện diện cùng lúc cả bốn chiều không – thời gian, nơi cất giấu bí mật của những chuyến bay tuyệt vời đến những Thiên hà khác. Theo một cách nào đó, thì tất cả những nhà bác học lớn đều là những nhà thơ, bởi họ đều sống trong trường mơ mộng. Mơ mộng cái gì ? Chắc chắc, là mơ mộng sự bí ẩn. Chỉ có sự bí ẩn, chỉ có cái chưa biết mới khiến con người khao khát, mơ mộng, hành động, suy nghĩ, tưởng tượng. Chúng ta ngạc nhiên vì sao trẻ con lại thích những chuyện hoang đường như « Bảy viên ngọc rồng » hay « Thuỷ thủ mặt trăng » – bởi một lẽ đơn giản là trong những chuyện ấy, trẻ con được cùng các nhân vật hành động trong tưởng tượng, khám phá sự bí ẩn, và được thấy trong con người nhỏ bé của mình một sức mạnh siêu phàm. Vâng, sự bí ẩn, trước tiên, nằm trong chính mỗi con người. Kahlil Gibran, thi sĩ người Liban, đã khẳng định « Cuộc đời thường nhật của bạn là ngôi đền và là tôn giáo của bạn ». Và « Khi nào bạn vào đó, hãy mang theo toàn bộ con người mình ». Với một người đã từng trải, như Đặng Đình Hưng chẳng hạn, nhiều khi những miền đất lạ lại nằm sâu trong chính con người mình. Trong đó, có cuộc đời mà anh trải qua trộn lẫn những gì anh muốn giấu và những gì anh không dám giãi bày, những âm-thanh-tiềm-thức-tỉnh. Khi những âm thanh ấy tìm được một dòng chảy, ấy là lúc có thơ. Paul Eluard có bài thơ Tự do nổi tiếng, là một bài thơ tranh đấu, một bài thơ của người yêu nước, yêu tự do, nhưng tất cả những khái niệm ấy đã hoà trong dòng chảy từ sâu thẳm con người ông, nó vọt trào, tuôn chảy tưởng như không gì ngăn được :

« Trên các mảnh trời xanh
Trên ao mặt trời mốc
Trên hồ trăng lung linh
Ta viết tên em »

và :

« Trên con chó của ta háu ăn và dịu dàng
Trên tai nó vểnh lên
Trên chân nó vụng về
Ta viết tên em »

Khi Eluard viết được như thế, nghĩa là Tự Do đã cư trú trong ông, trong tim ông và trong cái nhìn của ông đối với thế giới. Và cái bí ẩn của bài thơ – cũng là cái bí ẩn của Tự Do – là ta có thể đọc to, thét to từng đoạn thơ, hoặc chỉ lẩm nhẩm như đọc những đoạn kinh cầu, hoặc chỉ im lặng để từng dòng thơ xâm chiếm, tràn ngập con người mình. Thơ không từ chối bất cứ cái gì, nhưng thơ khao khát sự bí ẩn. Thơ có thể cùng một lúc kích động được nhiều người, nhưng thơ lại chỉ dành cho từng con người riêng biệt, từng con người muốn qua cảm nhận thơ để cảm nhận chính con người mình, và qua chính con người mình mà cảm nhận thế giới. Một thế giới vừa chuyển động vừa đăm đắm nhìn, một cái nhìn mơ màng và thức tỉnh.

THANH THẢO




KHÚC CHẬM 2000

I

tôi tự khoanh vùng mình
như con chó đánh dấu lãnh địa bằng nước đái
là khi tôi vượt những giới hạn
vòm cây gọi. Những ngôi sao gọi giật
nhưng li ti gọi thầm
một dải sáng nhạt xuyên qua vật cản
người đàn bà đẩy xe rác gõ vào mặt chiều
những báo hiệu
tôi hối hả quét dọn con người mình
kịp xe rác
quét tất
sạch bong
lúc ấy
từng chữ hiện dần như sao mọc

II

cơn gió hất qua
một cái lườm
tôi thu mình cây mắc cỡ
tôi xếp lá
nhìn bằng những chiếc gai
gai là nước mắt của cây

vầng trăng non thạch trắng
bãi hoang trăng sữa
festival chó
những con chó sủa trăng những con chó cười những
con chó ngửi mùi thảm hoạ
thi nhau rú lên cảm giác thật của mình
những kẻ kiếm tìm trong đêm
một công việc một hy vọng một chốn nương thân
một khoảng trống
đêm hứa hẹn tất cả

III

với hai cây bút
hai chiếc đũa
tôi đi tìm nguồn nước


chậm và lặng
kìa ngọn bút hơi run
thở từng nét mực
tôi biết mình đang khô hạn
chậm và lặng

IV

ngày trẻ
tôi tiêu những ngày của mình như mưa xuống cát
bây giờ tôi dè sẻn từng chiếc lá
trên cành
cái hộp diêm nhốt dế than tôi nhốt chút hơi ấm
mùa đông
chút gió mát mùa hè
cái hộp diêm sờn mờ nhãn hiệu
qua mặt tôi một đứa bé chống nạng tập đi lúc
năm giờ sáng
một chiếc xe tải xả khói đen vào thiên niên kỉ mới
một người đàn bà mất trí nhớ chạy về ánh đèn đường
phía sau lưng rạng đông
những con thiêu thân tạm dừng cuộc kiếm tìm

V

bây giờ tôi biết
những thế giới khác
cũng thế thôi

như con chim tập yêu chiếc lồng của mình
nhưng không cần tập hót

18-3-1999
thanh thảo

anmota
06/25/2004, 12:35 PM
Thanh Thảo có những bài thơ thiệt là hay. Nhưng...
Làm sao biết được "cái thi thọai "..." cái gì chứa trong lòng " con chó đái quanh..." , con chim " không tập hót..." mà " tập yêu chiếc lồng "...
Mà nó cho cùng , bi kịch của đời người trong vũ trụ này...thì cũng là...bằng hết với nhau.
Tề-vật luận.Nam Hoa Kinh-Trang tử .
Bài thơ đáng được cho cả nước biết đến... QN. nết.
Anmota.

doankiem
06/25/2004, 04:00 PM
Bài thơ trên đây thì quá hay và ĐK kết nhất 2 câu cuối... Đáng giá hơn cả phần còn lại

BL sao biết ai là thần tượng của ĐK???
Tất nhiên là có nhưng rất tiêc không phải là Thanh Thảo

ĐK chỉ là anh thợ bất đắc dĩ, không nghĩ mình sẽ thuộc về thế giớ văn chương... Lúc đầu thấy chưa có ai vô diễn đàn viết bài thế là tui viết lấy viết để cho có để lấp khoảng trống ấy chớ có phải thi sĩ văn sĩ chi đâu
Từ ngày ĐK phát hiện thấy một ít bài của mình được thiên hạ đem post lên mấy chổ tự nhiên sợ sợ không dám viết bừa nữa... Cả tuần nay viết xong là xé... sợ nói như chú anmota... bỏ hết những bài thơ dở đi.... mà ĐK bỏ hết thì nó cũng hết thiệt :D

bilu
06/26/2004, 08:50 AM
Từ ngày ĐK phát hiện thấy một ít bài của mình được thiên hạ đem post lên mấy chổ tự nhiên sợ sợ không dám viết bừa nữa... Cả tuần nay viết xong là xé... sợ nói như chú anmota... bỏ hết những bài thơ dở đi.... mà ĐK bỏ hết thì nó cũng hết thiệt :D
Các thiền sư khi chứng tỏ sự quyết tâm đến một nguyện ước, họ thường tam bộ nhất bái.
Tui nghe IceMan nói, ĐK đi ba bước là có một bài thơ .
Hòai bão, hạnh nguyện của ĐK cũng lớn lắm lo gì mà không được như Thanh Thảo :D :D :D
BL

anmota
06/26/2004, 09:57 AM
Ở Cống Kiểu , có vườn nhà bà Tú Liệu, "sát vách nhà tôi" xưa .Tôi từng đến thăm bà cụ. Chả thấy có cụ ông. Trên đường về , ông bạn tôi vốn là học trò của cụ Tú Liệu ngày xưa , kể :
-- Tớ dám làm thơ , và thành "thi sĩ" đây là nhờ cụ Tú Liệu.
Nói đoạn , anh kể chuyện cụ Tú ngày trước có tác phẩm truyền thế.
" Có cụ Tú Liệu
" Làm thơ rất điệu
"Thưởng cụ Tú Liệu
" Một bình củ kiệu
" Để cụ Tú Liệu
" Làm thơ uống "riệu"
...
Viết văn , thì học Ông Cừu ở Long Phụng , viết thơ thì học Cụ Tú Liệu.
Khỏi phải du học...tận đâu xa.
Nay kể.
anmota

doankiem
06/26/2004, 02:36 PM
Cám ơn chú anmota và BL đã cổ động
Chiều nay cháu viết đại mấy bài
Nghĩ cho cùng cũng chẳng sao,... Cóc nhái chi rồi cũng thế thôi...
ĐK vừa lấy 2 câu cuối của Thanh Thảo để làm ý viết tiếp bài thơ... con c...him :D

anmota
06/26/2004, 02:51 PM
Giật mình còn tưởng tiếng ai gọi đó.
Trần Tế Xương.
http://www.naturesound.com/frogs/frogs.html

http://www.folkways.si.edu/frogmain.htm

anmota

anmota
09/13/2005, 03:35 PM
Hồ Thanh Thảo , và Dũng ( Trần Cừ) là hai người ...sinh ra đồng thời.Như hai " ông già " của họ.
AMT