HAI TIẾNG ĐỒNG BÀO

Lê Hồng Khánh
(Rất nhiều quý mến gởi tặng PDK và gia đình)


Đầu thế kỷ 20, phong trào Duy Tân do các sĩ phu Nam – Ngãi khởi xướng ở Trung Kỳ rồi nhanh chóng lan ra cả nước. Các lãnh tụ Duy Tân (Trần Quí Cáp, Huỳnh Thúc Kháng, Lê Đình Cẩn, Nguyễn Thượng Hiền, Lương Văn Can, Lê Tựu Khiết...) nêu khẩu hiểu “chấn dân khí, hưng dân trí, hậu dân sinh”, hô hào đổi mới hương thôn, cải cách phong tục, mở mang dân trí, chấn hưng công thương nghiệp và đặc biệt là thông qua nhiều hình thức tuyên truyền, động viên giáo dục lòng ái quốc, tình đoàn kết trong mọi giai tầng xã hội, chờ thời cơ phục quốc.
Để tỏ rằng mọi con dân nước Việt khắp cả Bắc, Trung, Nam, đủ mọi hạng người trong xã hội, đều cùng chung một nhà, cùng chung tiên tổ, cùng trách nhiệm với non sông, những người Duy Tân gọi nhau là “đồng bào”, nghĩa là cùng trong một bọc mà sinh ra. Hai tiếng “đồng bào” nhắc người ta nhớ lại truyền thuyết “con Rồng, cháu Tiên”. Tổ phụ Lạc Long Quân, Tổ mẫu Âu Cơ, sinh ra một bọc trăm trứng, nở ra trăm người con. Lớn lên, nửa theo cha xuống biển, nửa theo mẹ lên non, cấy cày, trồng trọt, đánh cá, săn thú, mở mang cơ đồ, dựng nên nước Việt.
Tiếp theo phong trào Duy Tân và chịu ảnh hưởng Duy Tân, cuộc “kháng thuế cựu sưu” nổi lên rầm rộ ở Trung Kỳ năm 1908. Từ Quảng Nam đến Quảng Ngãi, từ Bình Định đến Khánh Hòa,… những người nông dân cùng khổ, sống cơ cực dưới ách áp bức và chế độ thuế khoá tàn bạo của thực dân Pháp và Nam triều tay sai, kéo đến phủ huyện đòi giảm sưu, giảm thuế, vạch mặt bọn quan lại gian tham, tấn công cả những tên thực dân tàn ác. Đoàn người kháng thuế, gọi nhau là “đồng bào”, phân ngôi thứ anh Hai, anh Ba, anh Tư, chia nhau nắm cơm, nhường nhau tấm áo.
Cuộc kháng thuế, cự sưu bị súng Pháp và máy chém Nam triều dìm trong biển máu. Các lãnh tụ “giặc đồng bào” kẻ bị đày ra côn đảo, người bị đưa lên đoạn đầu đài. Lịch sử tranh đấu của dân tộc thấm đầy trang máu.
Thế nhưng, cũng từ đây 2 tiếng đồng bào lan ra khắp nước và thiêng liêng như một biểu hiệu kết đoàn, huynh đệ, quyết không quên nguồn cội, quyết hy sinh giành lấy non sông!

Viết nhân ngày giỗ tổ Hùng Vương
Ngày 10 tháng 3 âm lịch
LHK